Lì xì bố mẹ ngày Tết, nhiều nhà gọi là biếu Tết hay mừng tuổi bố mẹ, không có mức chuẩn: con biếu theo khả năng của mình và theo nhu cầu thật của bố mẹ, giữ đều hai bên nội ngoại, và trao tận tay kèm lời hỏi han. Nếu bố mẹ cần tiền để sắm Tết, đưa trước Tết hữu ích hơn một bao dày sáng mùng Một.
Bài này đi qua cách tính mức biếu cho hợp hoàn cảnh, cách vợ chồng thống nhất chuyện nội ngoại, thời điểm trao và những cách khéo khi bố mẹ nhất định không nhận. Các con số trong bài là ví dụ giả định để tham khảo, không phải chuẩn của ai.
Lì xì, biếu hay mừng tuổi bố mẹ: gọi sao cũng là một ý
Ở nhiều gia đình, chữ "lì xì" dành cho trẻ con, còn với bố mẹ, ông bà thì nói là "biếu" hoặc "mừng tuổi". Cách gọi khác nhau theo vùng và theo nếp nhà, nhưng ý thì như nhau: con cái đã trưởng thành, đầu năm gửi bố mẹ một khoản như lời chúc sức khoẻ, như cách nói "năm qua con ổn, bố mẹ yên tâm".
Với bố mẹ, con số trong bao thường không phải điều quan trọng nhất. Nhiều cụ cất nguyên bao, có cụ để dành rồi lại lì xì các cháu, có cụ dùng vào việc làng việc họ. Điều bố mẹ để ý là con có về, có ngồi lại ăn bữa cơm, có hỏi han chuyện sức khoẻ, chuyện hàng xóm. Một bao lì xì gửi qua chuyển khoản mà cả năm không gọi điện về khó bù được khoảng trống đó.
Cũng vì thế mà không nên biến chuyện biếu bố mẹ thành cuộc đua giữa anh chị em. Người có điều kiện biếu nhiều, người còn khó khăn biếu ít hoặc biếu bằng công sức, bằng thời gian về sớm dọn nhà, nấu cỗ. Bố mẹ biết rõ hoàn cảnh từng đứa con hơn ai hết.
Nói cách khác, câu hỏi "biếu bao nhiêu" nên đi sau câu hỏi "bố mẹ năm nay cần gì". Có năm bố mẹ cần tiền sửa mái nhà, có năm cần người đưa đi khám mắt, có năm chỉ cần con về ăn cơm. Biết điều đó trước rồi mới quyết định mức tiền và cách trao.
Biếu bao nhiêu: tính từ hoàn cảnh của cả hai phía
Bố mẹ còn thu nhập hoặc có lương hưu. Khoản biếu mang tính chúc mừng nhiều hơn là hỗ trợ. Mức vừa phải, đều đặn mỗi năm là đủ. Ví dụ giả định: một người đi làm ở thành phố có thu nhập trung bình biếu mỗi bên vài trăm nghìn đến một, hai triệu.
Bố mẹ sống chủ yếu nhờ con cái. Lúc này tiền biếu Tết thực chất là một phần chi phí sinh hoạt, và nên tính chung với khoản con gửi hằng tháng. Một khoản đưa trước Tết để bố mẹ sắm sửa, cộng một bao mừng tuổi nhỏ sáng mùng Một, hợp lý hơn dồn tất cả vào một bao. Nếu nhiều anh chị em cùng gửi tiền hằng tháng, nên nói với nhau ai lo phần sắm Tết để bố mẹ không phải tự xoay.
Con mới đi làm, thu nhập còn thấp. Biếu ít không phải điều đáng ngại. Một bao tượng trưng kèm việc về sớm phụ bố mẹ dọn nhà, chở mẹ đi chợ Tết là món quà bố mẹ nhớ lâu. Đừng vay mượn để có bao dày.
Con đang gặp khó khăn tài chính. Có những năm làm ăn không thuận. Nói thật với bố mẹ một câu, biếu mức nhỏ hoặc hẹn biếu sau, tốt hơn là cố gồng rồi tháng Giêng lao đao. Nhiều bố mẹ còn lo hơn khi biết con chạy vạy để biếu mình.
Con ở xa không về được. Chuyển khoản trước Tết vài ngày, nhờ anh chị em ở gần mua giúp thứ bố mẹ cần, rồi gọi video sáng mùng Một. Đừng chỉ chuyển tiền mà không có lời chúc trực tiếp.
Giữ đều hai bên nội ngoại
Với vợ chồng, chuyện biếu Tết hai bên nội ngoại là đề tài dễ sinh hiềm khích nếu không bàn trước. Cách ít va chạm nhất là thống nhất ngay từ đầu tháng Chạp một mức chung cho hai bên, lấy từ quỹ chung của gia đình nhỏ, rồi cùng nhau trao. Khi hai bên có hoàn cảnh khác nhau, ví dụ một bên bố mẹ còn lương hưu, một bên sống nhờ con, mức có thể khác, nhưng phải là quyết định chung, nói rõ với nhau lý do.
Tránh kiểu mỗi người tự lấy tiền riêng biếu bố mẹ mình mà không nói với người kia. Ban đầu có vẻ đỡ phiền, nhưng đến khi lộ ra con số chênh lệch thì rất khó giải thích. Cũng tránh so đo "năm ngoái nhà anh được biếu nhiều hơn", vì bố mẹ hai bên không phải đối thủ của nhau.
Về thứ tự trao, phần lớn gia đình theo lịch đi chúc Tết: mùng Một bên nội, mùng Hai bên ngoại, hoặc ngược lại tuỳ nếp nhà và đường đi. Năm 2027, mùng Một là thứ Bảy 6/2 và mùng Hai là Chủ nhật 7/2, nên nhiều nhà đi được cả hai bên trong cuối tuần đầu năm. Biếu bên nào trước không nói lên quý bên nào hơn.
Anh chị em góp chung hay mỗi người một bao
Nhà đông con thường gặp câu hỏi này. Mỗi cách có cái hay riêng, quan trọng là anh chị em thống nhất trước Tết.
| Cách làm | Ưu điểm | Điểm cần để ý |
|---|---|---|
| Mỗi người một bao riêng | Ai cũng có dịp tự tay trao, bố mẹ nhận lời chúc của từng con | Dễ bị so sánh độ dày; nên thống nhất mức tối thiểu hoặc thống nhất không ai hỏi |
| Góp chung một khoản lớn | Có thể dùng vào việc lớn: sửa bếp, thay tủ lạnh, chuyến đi chơi cho bố mẹ | Cần một người giữ quỹ, ghi rõ ai góp bao nhiêu; người góp ít không bị ép |
| Kết hợp | Góp chung cho việc lớn, mỗi người thêm một bao nhỏ sáng mùng Một | Hợp với nhà có anh chị em thu nhập chênh nhau nhiều |
| Góp bằng công sức | Người không dư tiền nhận về sớm dọn nhà, nấu cỗ, đưa bố mẹ đi khám | Cả nhà nên ghi nhận phần công sức này ngang với tiền |
Một tin nhắn trong nhóm gia đình từ giữa tháng Chạp kiểu "năm nay anh em mình làm thế này nhé" tránh được rất nhiều chuyện khó nói vào đúng những ngày cần vui.
Trao lúc nào, trao thế nào
Thời điểm trao ảnh hưởng tới việc khoản tiền có giúp ích thật không. Một trình tự hợp lý:
- Khoảng rằm Chạp (thứ Sáu 22/1/2027), hỏi bố mẹ năm nay định sắm Tết thế nào, có cần mua sắm gì lớn không.
- Nếu bố mẹ cần tiền sắm Tết, đưa một khoản trước 23 tháng Chạp (thứ Bảy 30/1/2027) để bố mẹ chủ động đi chợ, sửa sang nhà cửa.
- Chuẩn bị bao mừng tuổi riêng cho sáng mùng Một, tờ tiền sạch đẹp, bao đỏ trơn hoặc có hoa văn trang nhã.
- Trao tận tay khi cả nhà quây quần, cùng lời chúc ngắn và chân thành; lời chúc cụ thể bạn tự nói theo cách của mình.
- Nếu về muộn hoặc không về, gọi video đúng sáng mùng Một và nhờ người ở nhà trao bao thay.
Tách "tiền sắm Tết" với "tiền mừng tuổi" giúp bố mẹ không phải tiêu khoản tiền lẽ ra là lời chúc vào việc mua thịt, mua bánh, và giúp bạn không phải đưa một bao quá dày lúc chúc Tết trước mặt họ hàng.
Cũng nên nhớ rằng bố mẹ lớn tuổi đôi khi để tiền mặt nhiều trong nhà dịp Tết, khi khách khứa ra vào liên tục. Nếu khoản biếu lớn, bạn có thể chuyển vào tài khoản của bố mẹ, hoặc nhắc bố mẹ cất tiền ở chỗ kín đáo, không để chung với bao lì xì sẽ phát cho các cháu.
Khi bố mẹ nhất định không nhận
Hiểu vì sao bố mẹ từ chối. Có bố mẹ sợ con thiếu, có bố mẹ tự ái vì không muốn nhận tiền của con, có bố mẹ muốn con dành tiền nuôi cháu. Hỏi nhẹ nhàng để biết lý do trước khi tìm cách khác.
Chuyển tiền thành việc cụ thể. Thay vì đưa tiền, bạn trả giúp hoá đơn điện nước mấy tháng, mua sẵn thứ bố mẹ cần như cái quạt sưởi, đôi giày đi bộ êm, đặt lịch khám sức khoẻ định kỳ cho bố mẹ ở cơ sở uy tín.
Gửi qua người ở gần. Nhờ anh chị em ở cạnh bố mẹ giữ khoản tiền và chi dần cho bố mẹ khi cần, ví dụ lúc ốm, lúc có việc họ.
Đưa cho bố mẹ để lì xì cháu. Nhiều ông bà thích tự tay lì xì các cháu nhưng ngại tốn. Đưa bố mẹ một khoản kèm câu "để ông bà mừng tuổi các cháu" thường dễ được nhận hơn.
Tôn trọng nếu bố mẹ thật sự không cần. Có bố mẹ đủ đầy và thật lòng chỉ muốn con về. Khi đó món quà lớn nhất là thời gian: ở lại thêm một ngày, đưa bố mẹ đi chơi đầu năm.
Còn ông bà: mừng tuổi qua bố mẹ hay trao trực tiếp
Nhiều gia đình còn ông bà ở chung với bố mẹ hoặc ở với một người chú, người bác. Khi đó con cháu thường chuẩn bị hai phần: một bao cho bố mẹ, một bao cho ông bà. Bao mừng tuổi ông bà nên trao trực tiếp, vì với người cao tuổi, được cháu chắt cúi chào và đặt bao vào tay là niềm vui lớn của ngày đầu năm. Gửi qua bố mẹ chỉ khi bạn không về kịp.
Mức tiền cho ông bà không cần lớn hơn bố mẹ. Ông bà thường đã được các con lo đủ; khoản của cháu mang ý nghĩa tình cảm nhiều hơn. Nhiều ông bà để dành chính những bao đó để lì xì lại các chắt, nên tờ tiền sạch, mệnh giá vừa phải lại tiện cho ông bà dùng.
Nếu ông bà đang ốm hoặc nằm viện dịp Tết, bạn có thể đưa khoản tiền cho người đang trực tiếp chăm ông bà, ghi rõ để lo thuốc men, bồi dưỡng. Đến thăm, ngồi lại trò chuyện một lúc vẫn là phần không thể thay bằng tiền.
Câu hỏi thường gặp
Lì xì bố mẹ bao nhiêu là đủ?
Không có mức chuẩn. Bạn tính theo thu nhập của mình và nhu cầu thật của bố mẹ: bố mẹ có lương hưu thì khoản biếu mang tính chúc mừng, bố mẹ sống nhờ con thì nên tính chung với khoản hỗ trợ hằng tháng. Đừng vay mượn để biếu.
Nên biếu bố mẹ trước Tết hay sáng mùng Một?
Nếu bố mẹ cần tiền sắm Tết, đưa trước 23 tháng Chạp để bố mẹ chủ động mua sắm. Sáng mùng Một trao một bao mừng tuổi nhỏ kèm lời chúc. Tách hai khoản giúp tiền dùng đúng việc.
Biếu bên nội bên ngoại có phải bằng nhau không?
Nhiều gia đình chọn mức bằng nhau để tránh so bì. Nếu hoàn cảnh hai bên khác nhau, mức có thể khác, nhưng vợ chồng nên bàn và thống nhất trước, không ai tự biếu riêng mà giấu người kia.
Bố mẹ không nhận tiền biếu thì làm sao?
Hỏi lý do, rồi chuyển khoản tiền thành việc cụ thể như trả hoá đơn, mua thứ bố mẹ cần, gửi anh chị em ở gần giữ hộ, hoặc đưa bố mẹ để lì xì các cháu. Nếu bố mẹ thật sự không cần, hãy dành thêm thời gian ở bên.
Con mới đi làm lương thấp có cần biếu bố mẹ không?
Một bao nhỏ tượng trưng kèm việc về sớm phụ bố mẹ dọn nhà, đi chợ Tết là đủ ý. Bố mẹ thường vui vì con đã tự lập hơn là vì số tiền.
Anh chị em có nên góp chung tiền biếu bố mẹ không?
Góp chung hợp khi muốn làm một việc lớn cho bố mẹ, như sửa bếp hay đưa bố mẹ đi chơi. Cần một người giữ quỹ, ghi rõ phần góp, và không ép người đang khó khăn góp bằng người khác.