Quà Tết sức khoẻ thiết thực nhất là những món giúp người nhận ngủ ngon hơn, ăn uống điều độ hơn, đi lại an toàn hơn trong sinh hoạt hằng ngày: chăn gối tốt, giày đi bộ êm, đồ ăn ít đường ít muối, một buổi khám định kỳ. Những sản phẩm được quảng cáo là chữa bệnh, thay thuốc hay bồi bổ thần kỳ không phải quà sức khoẻ, và thường đắt vì lời hứa chứ không vì chất lượng.
Bài gợi ý cách nghĩ về quà sức khoẻ theo nếp sống của người nhận, các nhóm món nên cân nhắc, những lời quảng cáo cần dè chừng và lưu ý khi người nhận có bệnh nền. Bài không thay lời khuyên của bác sĩ; người nhận đang điều trị thì mọi thay đổi về ăn uống, thuốc men nên theo bác sĩ của họ. Khoảng giá nêu ra chỉ để tham khảo, thay đổi theo nơi bán.
Quà sức khoẻ nên hiểu là gì
Cách hiểu dễ dùng nhất là quà sức khoẻ hỗ trợ một thói quen tốt mà người nhận đã có hoặc muốn có. Bố đi bộ mỗi sáng thì một đôi giày êm, vừa chân là quà sức khoẻ. Mẹ hay mất ngủ vì chăn nặng và nóng thì một bộ chăn nhẹ là quà sức khoẻ. Một người bạn ngồi văn phòng mười tiếng mỗi ngày thì một chiếc ghế kê chân hay tấm thảm tập là quà sức khoẻ. Món quà không chữa gì, nhưng làm thói quen tốt dễ duy trì hơn.
Cách hiểu này loại bỏ ngay một nhóm hàng rất phổ biến mùa Tết: các hộp sản phẩm được giới thiệu là bổ gan, bổ thận, tăng sức đề kháng, chống lão hoá, kèm lời chứng của người dùng. Những sản phẩm đó có thể không có hại, nhưng công dụng được hứa thường không được chứng minh, giá lại cao, và người nhận đang dùng thuốc có thể gặp tương tác mà người tặng không lường được.
Một điều nữa: quà sức khoẻ không nên là lời nhắc khéo về khuyết điểm của người nhận. Tặng chiếc cân điện tử cho người đang buồn vì tăng cân, hay hộp trà giảm mỡ cho đồng nghiệp, dễ bị hiểu là chê. Món quà nên hướng tới niềm vui sống khoẻ, không hướng tới con số trên cân.
Các nhóm quà sức khoẻ theo nếp sống
Bảng dưới gom các nhóm quà theo từng mặt của sinh hoạt hằng ngày. Chọn nhóm hợp với người nhận nhất, rồi mới chọn món.
| Nhóm | Món ví dụ | Hợp với ai | Khoảng tham khảo |
|---|---|---|---|
| Ngủ nghỉ | Chăn nhẹ, gối có độ cao vừa, bộ ga cotton thoáng, đèn ngủ ánh vàng dịu | Người lớn tuổi, người hay thức khuya | Từ vài trăm nghìn đến trên một triệu |
| Đi lại, vận động | Giày đi bộ êm có đế chống trơn, gậy đi bộ có đế cao su, thảm tập, dây kháng lực | Người đi bộ buổi sáng, dân văn phòng | Vài trăm nghìn đến khoảng một triệu |
| Ăn uống điều độ | Hạt không tẩm muối đường, ngũ cốc nguyên hạt, trà thảo mộc thông thường, hoa quả sấy không thêm đường | Nhà đông người, người hạn chế đồ ngọt | Từ khoảng 200 nghìn trở lên |
| An toàn trong nhà | Thảm chống trơn nhà tắm, đèn cảm ứng hành lang, tay vịn dán tường | Ông bà sống một mình hoặc hay dậy đêm | Vài trăm nghìn |
| Theo dõi và khám định kỳ | Thiết bị đo tại nhà theo gợi ý của bác sĩ người nhận, gói khám tổng quát | Người lớn tuổi, người có bệnh nền đang theo dõi | Từ khoảng một triệu, tuỳ gói |
Các khoảng giá trên rất rộng và thay đổi theo nơi bán. Với nhóm an toàn trong nhà, nhiều món rẻ nhưng tác dụng thiết thực rõ, nhất là với người lớn tuổi hay dậy đi vệ sinh ban đêm trong những ngày Tết nhà đông người, đồ đạc xê dịch.
Những lời quảng cáo nên dè chừng
Mùa Tết là mùa các sản phẩm sức khoẻ được quảng bá mạnh nhất, cả ở cửa hàng lẫn trên mạng xã hội. Khi thấy những cụm từ dưới đây, hãy chậm lại.
- Chữa khỏi, đặc trị, thay thế thuốc: không thực phẩm hay đồ dùng nào được phép hứa như vậy.
- Bí quyết gia truyền, bài thuốc cổ không rõ người làm, không rõ thành phần.
- Lời chứng của người dùng khỏi bệnh nặng sau vài tuần, kèm ảnh trước và sau.
- Giá gốc rất cao, đang giảm sâu chỉ hôm nay, giục chuyển khoản ngay.
- Hội thảo sức khoẻ có tặng quà, mời người lớn tuổi đến rồi bán hàng.
- Sản phẩm ghi là thực phẩm chức năng nhưng được giới thiệu như thuốc.
Nếu người nhận đã tin dùng một sản phẩm như vậy, tặng thêm không phải việc của người tặng. Điều có ích hơn là khuyến khích họ hỏi bác sĩ đang theo dõi mình xem có cần dùng không và có ảnh hưởng tới thuốc đang uống không.
Khi người nhận có bệnh nền
Nhiều người lớn tuổi trong gia đình đang theo dõi huyết áp, đường huyết, mỡ máu hoặc bệnh khớp. Với họ, quà Tết dễ thành gánh nặng: hộp bánh ngọt, giỏ mứt nhiều đường, chai rượu thuốc, gói lạp xưởng mặn. Họ hoặc phải từ chối khéo, hoặc ăn quá mức trong mấy ngày Tết.
Cách an toàn là hỏi người nhà sống cùng họ: bác đang kiêng gì, bác sĩ dặn thế nào. Sau đó chọn quà không đụng tới những thứ cần kiêng. Đồ dùng thường an toàn hơn đồ ăn. Nếu muốn tặng đồ ăn, chọn món người nhà xác nhận là ăn được, ghi rõ thành phần, và nói trước để họ không ngại khi chưa dùng ngay.
Không tự ý tặng thuốc, thảo dược sắc uống, rượu ngâm cho người đang điều trị, dù bạn nghe nói tốt. Những thứ đó có thể ảnh hưởng tới thuốc họ đang uống. Mọi thay đổi về ăn uống và thuốc men của người có bệnh nền nên theo lời dặn của bác sĩ điều trị.
Chăn gối làm quà: món sức khoẻ hay bị coi nhẹ
Giấc ngủ là phần sức khoẻ ai cũng cần nhưng ít người nghĩ tới khi chọn quà. Nhiều ông bà vẫn đắp chiếc chăn bông nặng từ hàng chục năm trước, nằm chiếc gối đã xẹp, ga trải giường bằng vải bí hơi. Những ngày Tết nhà đông con cháu về, ông bà thường nhường phòng, ngủ chật hơn, nên một bộ chăn gối mới đến đúng lúc.
Khi chọn chăn, ưu tiên loại nhẹ mà đủ ấm với khí hậu nơi người nhận ở: miền Bắc tháng Giêng còn lạnh ẩm, miền Nam thì chỉ cần chăn mỏng thoáng. Vỏ chăn cotton dễ giặt, có khoá kéo để tháo ruột. Với gối, độ cao hợp lý tuỳ người và tư thế ngủ; nếu không chắc, chọn loại có thể rút bớt bông để chỉnh. Người đang điều trị bệnh cột sống, bệnh khớp nên hỏi bác sĩ về loại gối phù hợp trước.
Một bộ chăn gối tốt thường nằm ở tầng giá từ vài trăm nghìn đến trên một triệu, tuỳ chất liệu và nơi bán. Gói gọn trong túi vải, kèm một dòng viết tay mong ông bà ngủ ngon đầu năm, là một món quà Tết vừa ấm vừa dùng được cả năm.
Quà vận động cho người bận rộn ở thành phố
Giày đi bộ hay chạy nhẹ. Món thiết thực nhất cho người muốn bắt đầu đi bộ đầu năm. Cần biết cỡ chân và thói quen; nếu không chắc, tặng kèm phiếu đổi cỡ hoặc rủ người nhận cùng đi thử.
Thảm tập và dây kháng lực. Hợp với người ở căn hộ, không có thời gian ra phòng tập. Chọn thảm đủ dày, không mùi cao su gắt, có túi đựng.
Bình nước giữ nhiệt. Món nhỏ nhưng giúp người ngồi văn phòng uống đủ nước. Chọn loại dễ rửa, nắp kín, không in chữ quá to.
Một buổi tập chung. Thay vì đồ vật, rủ người nhận đi bộ đường dài, đạp xe hay leo núi nhẹ vào một ngày nghỉ sau Tết. Món quà là thời gian, và thường được nhớ lâu hơn đồ vật.
Tránh thiết bị lớn khi không chắc. Máy chạy bộ, máy massage cỡ lớn chiếm chỗ, khó đổi trả, và hay bị bỏ xó nếu người nhận không thật sự cần.
Tặng thiết bị đo tại nhà cho bố mẹ
Thiết bị đo như máy đo huyết áp điện tử là món nhiều người chọn cho bố mẹ. Món này chỉ có ích khi được dùng đúng và có người đọc kết quả.
- Hỏi bác sĩ đang theo dõi bố mẹ xem có cần đo tại nhà không và nên dùng loại nào, ví dụ loại đo ở bắp tay hay cổ tay.
- Chọn loại có màn hình số to, nút bấm ít, hướng dẫn tiếng Việt, có bảo hành rõ ràng.
- Kiểm cỡ vòng bít vừa với bắp tay người dùng nếu là loại đo ở bắp tay.
- Ngồi cùng bố mẹ đo thử vài lần, ghi lại cách làm bằng chữ to dán cạnh máy.
- Dặn bố mẹ ghi kết quả vào sổ và mang theo khi đi khám; việc đọc và đánh giá kết quả là của bác sĩ.
- Không dùng con số đo được để tự tăng giảm thuốc; thấy bất thường hoặc trong người khó chịu thì đi khám.
Thiết bị đo không phải món quà dành cho mọi người. Với người hay lo lắng, việc đo liên tục có thể làm họ căng thẳng hơn. Hỏi người nhận trước khi mua.
Gói khám sức khoẻ làm quà: được và chưa được
Gói khám tổng quát đầu năm là món quà nhiều con cái chọn cho bố mẹ. Điểm được là thiết thực: nhiều người lớn tuổi ngại đi khám vì sợ tốn tiền, có gói khám sẵn thì dễ đi hơn. Điểm cần cân nhắc là người nhận phải đồng ý, phải có người đưa đi, và gói khám phải hợp với tuổi, giới và tình trạng sức khoẻ của họ.
Trước khi mua, đọc kỹ gói gồm những gì, có cần nhịn ăn không, thời hạn sử dụng bao lâu, có đổi ngày được không. Tháng Giêng nhiều nơi đông người đi khám sau Tết, nên đặt lịch sớm. Năm 2027, nếu nghỉ Tết kéo dài tới khoảng mùng 6, mùng 7, thì những ngày đầu đi làm lại sẽ đông, có thể chọn sau rằm tháng Giêng, tức sau thứ Bảy 20/2/2027.
Đừng biến gói khám thành áp lực. Nói với bố mẹ rằng đây là dịp để cả nhà yên tâm, và người con sẽ đi cùng. Kết quả khám là chuyện riêng của bố mẹ với bác sĩ; con cái hỗ trợ đưa đi, hỏi lại khi chưa hiểu, chứ không tự diễn giải hay doạ người già.
Câu hỏi thường gặp
Quà Tết sức khoẻ cho ông bà nên chọn gì?
Đồ dùng giúp sinh hoạt an toàn và dễ chịu hơn thường thiết thực nhất: chăn nhẹ, gối vừa, dép đi trong nhà chống trơn, đèn cảm ứng hành lang, thảm chống trơn nhà tắm. Đồ ăn thì hỏi người nhà xem ông bà đang kiêng gì.
Có nên tặng thực phẩm chức năng làm quà Tết?
Không nên tự ý, nhất là với người đang dùng thuốc. Nhiều sản phẩm được quảng cáo quá công dụng thật, và có thể ảnh hưởng tới thuốc đang uống. Nếu người nhận muốn dùng, họ nên hỏi bác sĩ điều trị trước.
Người nhận bị tiểu đường thì tặng quà Tết gì?
Tránh bánh mứt ngọt và đồ uống có đường. Đồ dùng như giày đi bộ, tất êm, chăn gối, hoặc hạt không tẩm đường là lựa chọn nhẹ nhàng. Hỏi người nhà về chế độ ăn bác sĩ đã dặn trước khi chọn đồ ăn.
Tặng máy đo huyết áp cho bố mẹ có ổn không?
Ổn nếu bác sĩ của bố mẹ thấy cần đo tại nhà và có người hướng dẫn dùng. Chọn loại màn hình to, dễ bấm, có bảo hành. Kết quả để bác sĩ đánh giá; không dùng số đo để tự đổi thuốc.
Gói khám sức khoẻ làm quà Tết có bị coi là xui không?
Một số người lớn tuổi còn ngại nhắc chuyện bệnh tật dịp đầu năm. Nói nhẹ nhàng rằng đây là dịp để cả nhà yên tâm, hẹn đi sau Tết, và người con sẽ đi cùng. Nếu bố mẹ vẫn ngại, chọn món khác.
Quà sức khoẻ cho đồng nghiệp trẻ nên là gì?
Bình nước giữ nhiệt, thảm tập, dây kháng lực, gối tựa lưng cho ghế văn phòng là những món nhỏ hữu ích. Tránh những món ám chỉ cân nặng hay ngoại hình như cân điện tử, trà giảm cân, để không bị hiểu là chê.
