Đồ ăn thừa sau Tết dùng lại được khi còn trong thời gian an toàn và đã được cất lạnh đúng cách: bánh chưng rán, gà luộc thành miến gà hay cháo gà, giò chả thành món xào, thịt đông thành thịt kho lại, nem thành bún nem. Món đã có mùi lạ, nhớt, mốc, hoặc đã bày ngoài mâm cả buổi thì bỏ, không nấu lại để "chữa".
Năm 2027, nhiều người có thể đi làm lại sau Tết vào khoảng mùng 6, mùng 7 (thứ Năm 11/2, thứ Sáu 12/2) hoặc sau cuối tuần đó; lịch chính thức chờ thông báo. Đó cũng là lúc tủ lạnh còn đầy đồ Tết. Bài chia đồ thừa theo nhóm, gợi ý món nấu lại hợp cho cơm hộp, bữa tối nhanh, và cuối bài là cách để năm sau thừa ít hơn.
Xếp loại đồ thừa trước khi nấu lại
Mở tủ lạnh, chia mọi thứ vào ba nhóm dưới đây. Thời gian chỉ là khoảng thường thức cho đồ được cất lạnh đúng cách.
| Nhóm | Gồm những gì | Xử lý |
|---|---|---|
| Dùng ngay trong một hai ngày | Gà luộc, nem đã rán, thịt kho, giò đã cắt, canh | Nấu lại món mới trong bữa gần nhất |
| Cấp đông để dùng dần | Bánh chưng còn nguyên, giò còn khoanh, thịt sống chưa dùng, nem chưa rán, nước dùng | Chia phần, bọc kín, ghi tên, cấp đông |
| Để được lâu ở nhiệt độ phòng | Mứt khô, hạt, bánh kẹo đóng gói, đồ khô | Dồn vào hộp kín, ăn dần hoặc mang lên chỗ làm |
| Bỏ | Món có mùi lạ, nhớt, mốc; món đã bày ngoài mâm lâu; món không nhớ nấu từ hôm nào | Bỏ, không nếm thử |
Đừng để việc xếp loại tới cuối tuần. Làm ngay tối mùng 4 hoặc mùng 5, khi phần lớn đồ còn ngon, sẽ cứu được nhiều thứ hơn.
Gặp món không nhớ nấu hôm nào, không biết ai mang tới, cứ xếp vào nhóm bỏ. Tiếc một hộp thịt kho còn hơn cả nhà mệt mỏi ngay tuần đầu đi làm.
Bánh chưng, bánh tét: không chỉ có rán
Bánh chưng rán. Cắt lát dày vừa, rán chảo ít dầu tới khi vỏ vàng giòn; ăn với dưa hành hoặc chấm chút nước mắm. Bánh lấy từ ngăn đá thì rán lửa nhỏ, lâu hơn cho mềm lòng.
Bánh chưng nồi chiên không dầu. Phết lớp dầu mỏng hai mặt, nướng tới khi vàng; ít dầu hơn rán chảo, không bắn mỡ.
Bánh chưng hấp lại. Cắt miếng, hấp vài phút cho mềm, ăn kèm giò, chả cho bữa sáng nhẹ.
Bánh tét chiên. Khoanh tròn, chiên hai mặt, chấm nước mắm đường hoặc ăn với dưa kiệu.
Bánh chưng chiên trứng. Cắt miếng nhỏ, nhúng qua trứng đánh tan, chiên vàng; trẻ nhỏ thường thích hơn bánh chưng rán trơn.
Mang đi làm. Bánh chưng rán cho vào hộp cơm, kèm rau luộc và vài lát giò là một bữa trưa trọn vẹn; hâm lại bằng lò vi sóng nơi làm việc.
Giò, chả, thịt đông, thịt kho
Những món mặn này hợp để chế biến thành món xào, món kho lại, món ăn với bún, cơm.
- Giò lụa xào: thái miếng, xào với hành tây, cà chua hoặc đậu Hà Lan; hoặc chiên giòn hai mặt ăn với cơm.
- Giò, chả trong cơm rang: thái hạt lựu, rang cùng cơm nguội, trứng, hành, cà rốt.
- Thịt đông kho lại: đun lại thịt đông thành nồi thịt kho, thêm trứng luộc hoặc trứng cút, nêm lại cho vừa.
- Thịt kho thành cơm cháy, bánh mì kẹp: xé nhỏ thịt kho, kẹp bánh mì với dưa chuột, rau thơm.
- Chả quế, chả lụa ăn bún: làm bún trộn với rau sống, lạc rang, nước mắm chua ngọt.
- Giò nấu canh: giò thái miếng mỏng thả vào canh rau cải, canh cà chua, cho bát canh có vị ngọt mà không cần thêm thịt.
Dù nấu thế nào, món nấu lại cũng nên ăn trong bữa đó hoặc hôm sau; không nấu lại lần thứ hai rồi cất tiếp.
Món mặn sau Tết thường đã đậm; khi nấu lại, nêm nhạt tay, thêm nhiều rau, cà chua, dưa chuột để cân vị, nhất là khi trong nhà có người được dặn ăn nhạt.
Gà luộc, nem, nước dùng và rau
Nhóm này thường còn rất nhiều sau Tết và lại là nhóm nhanh hỏng nhất, nên ưu tiên dùng trước.
- Miến gà, bún gà: xé thịt gà, nấu cùng nước dùng còn lại hoặc nước luộc gà đã cấp đông, thêm hành, rau răm.
- Cháo gà: hợp cho trẻ nhỏ, người lớn tuổi và cho ai đang mệt sau mấy ngày ăn nhiều.
- Gỏi gà bắp cải: gà xé trộn bắp cải, hành tây, rau răm, nước mắm chanh đường.
- Bún nem: nem rán lại cho giòn, ăn với bún, rau sống, nước chấm.
- Canh rau từ nước dùng: túi nước dùng cấp đông còn lại nấu với rau cải, rau ngót.
- Rau củ còn thừa: su hào, cà rốt, súp lơ xào thập cẩm hoặc nấu canh rau củ hầm.
- Trái cây sắp hỏng: cam, quýt vắt nước; chuối chín kỹ dầm với sữa chua hoặc làm sinh tố cho trẻ.
Gà luộc là món nhanh hỏng; nếu tới mùng 3, mùng 4 còn nhiều, xé thịt, bỏ da, chia túi cấp đông để nấu miến, nấu cháo dần, thay vì để nguyên con trong ngăn mát.
Gợi ý một tuần cơm hộp đi làm lại từ đồ Tết
Ví dụ giả định cho tuần đầu đi làm lại sau Tết 2027. Món in nghiêng là đồ Tết dùng lại; phần còn lại nấu mới cho tươi.
| Ngày | Cơm hộp trưa | Bữa tối nhanh |
|---|---|---|
| Ngày đi làm đầu tiên | Bánh chưng rán, rau luộc, giò | Miến gà từ gà luộc cấp đông |
| Ngày thứ hai | Cơm, thịt kho thêm trứng, rau xào | Canh rau từ nước dùng còn lại, đậu phụ rán |
| Ngày thứ ba | Cơm rang với giò, chả hạt lựu, dưa chuột | Bún nem, rau sống |
| Ngày thứ tư | Cơm, cá kho mới, rau luộc | Cháo gà từ phần gà cuối cùng |
| Ngày thứ năm | Bánh mì kẹp thịt kho xé, rau thơm | Bữa cơm thường, hết đồ Tết |
Sau tuần đầu, nếu tủ đông vẫn còn nhiều đồ Tết, chia đều vào các tuần sau thay vì ăn dồn. Ăn đồ Tết liền hai tuần dễ ngán, và cơ thể cũng cần quay lại bữa cơm nhiều rau của ngày thường.
Hâm lại và mang cơm hộp cho an toàn
Cơm hộp mang đi làm nằm nhiều giờ trước khi ăn. Chuẩn bị tối hôm trước thì để nguội rồi cất ngăn mát, sáng mang đi; ở chỗ làm có tủ lạnh thì cất vào, không có thì dùng túi giữ nhiệt có đá khô hoặc túi đá. Đừng để hộp cơm trong cốp xe máy dưới nắng cả buổi.
Khi hâm, hâm cho nóng đều tới giữa, nhất là món có thịt và nước dùng. Lò vi sóng hay nóng không đều; đảo giữa chừng, để thêm một phút. Món rán như bánh chưng, nem hâm bằng lò vi sóng sẽ mềm, vẫn ăn được nhưng không giòn; nếu chỗ làm có nồi chiên nhỏ thì tốt hơn.
Hộp đựng nên là loại dùng được trong lò vi sóng; không hâm hộp xốp, túi nilon. Rửa hộp ngay khi về nhà, không để qua đêm với đồ ăn còn sót.
Bánh kẹo, mứt, hạt còn lại
Sau Tết, gần như nhà nào cũng còn bánh kẹo, mứt, hạt dưa, hạt bí. Món đóng gói còn nguyên thì kiểm hạn dùng, dồn vào hộp kín. Món đã mở thì xem độ ẩm, mùi; mứt bị chảy nước, có đốm mốc, hạt có mùi dầu ôi thì bỏ.
Một cách nhiều người làm là mang bớt lên chỗ làm, bày cho cả phòng ăn trong tuần đầu năm. Đồng nghiệp ai cũng mang một ít thì khay bánh kẹo chung thành nét vui của ngày đi làm lại. Cũng có thể biếu bớt cho bác bảo vệ, người thu gom rác, người làm việc ở khu nhà mình, khi đồ còn ngon và còn nguyên gói.
Mứt gừng, mứt dừa còn nhiều có thể thái nhỏ cho vào bánh nướng, rắc lên sữa chua, hoặc pha mứt gừng với nước nóng thành cốc trà gừng ấm cho buổi tối đầu xuân. Hạt dưa, hạt bí còn nguyên vỏ để trong hộp kín vẫn ăn được khá lâu nếu không bị ẩm.
Với trẻ nhỏ, bánh kẹo còn nhiều sau Tết dễ thành thói quen ăn vặt. Cất vào chỗ người lớn giữ, chia mỗi ngày một ít sau bữa, đừng để khay kẹo nằm trên bàn phòng khách cả tháng Giêng.
Năm sau thừa ít hơn
Đồ thừa sau Tết là chuyện của mọi nhà, nhưng mức thừa thì khác nhau rất nhiều. Cách giảm hiệu quả nhất là ghi lại: ngay tuần đầu đi làm, ghi vào điện thoại những món còn thừa nhiều nhất và lượng còn lại. Năm sau, trước khi đặt bánh chưng, mua giò, nấu thịt đông, mở ghi chú ra đọc.
Thứ hai là đếm số bữa thật sự ăn ở nhà. Nhiều nhà mua đồ cho sáu bữa chính trong ba ngày Tết, nhưng thật ra có ba bốn bữa ăn ở nhà nội, nhà ngoại, nhà bạn bè. Mua đủ cho số bữa thật, cộng thêm một ít phòng khách.
Thêm một điều nữa: chia việc nấu theo ngày trong Tết. Nếu mỗi bữa chỉ nấu đủ cho bữa đó, cộng thêm một ít cho bữa sau, thì đồ thừa tự nhiên ít đi. Đồ thừa nhiều nhất thường đến từ những nồi to nấu một lần cho cả ba ngày.
Thứ ba là ưu tiên mua nhỏ: bánh chưng cỡ nhỏ thay vì cỡ to, giò nửa cân thay vì cả cân, gà nhỏ thay vì gà to. Món nhỏ còn nguyên gói, nguyên lá giữ được lâu hơn món to đã cắt dở. Và nhận biếu ít đi: nếu biết nhà đã đủ bánh chưng, cứ cảm ơn và nói thật để người tặng chuyển cho nhà khác cần hơn.
Câu hỏi thường gặp
Đồ ăn thừa sau Tết để được bao lâu?
Tuỳ món và cách cất. Món chín có thịt như gà luộc, thịt kho, giò đã cắt để ngăn mát thường chỉ nên ăn trong vài ngày; muốn để lâu thì cấp đông sớm. Món có mùi lạ, nhớt, mốc thì bỏ.
Bánh chưng thừa sau Tết làm món gì?
Bánh chưng rán, nướng bằng nồi chiên không dầu, hấp lại ăn với giò; bánh tét khoanh chiên. Bánh chưng rán cho vào hộp cơm với rau luộc là bữa trưa đi làm gọn. Bánh nguyên chiếc cắt miếng cấp đông để ăn dần.
Gà luộc thừa nhiều thì nên làm gì?
Xé thịt, bỏ da, chia túi cấp đông nếu chưa ăn kịp. Nấu miến gà, bún gà, cháo gà, gỏi gà bắp cải. Gà luộc để ngăn mát chỉ nên ăn trong một hai ngày.
Có nên nấu lại món ăn nhiều lần không?
Không nên. Món đã nấu lại thành món mới thì ăn trong bữa đó hoặc hôm sau, không hâm hay nấu lại lần nữa rồi cất tiếp. Mỗi lần hâm và để nguội là thêm cơ hội cho vi khuẩn.
Bánh kẹo, mứt Tết còn thừa xử lý thế nào?
Kiểm hạn dùng, dồn vào hộp kín, mang bớt lên chỗ làm hoặc biếu khi còn ngon và nguyên gói. Mứt chảy nước, có mốc, hạt có mùi dầu ôi thì bỏ. Với trẻ nhỏ, người lớn giữ và chia ít một sau bữa.
Làm sao để năm sau ít đồ thừa sau Tết?
Ghi lại món thừa nhiều năm nay, đếm số bữa thật sự ăn ở nhà trong Tết, mua món cỡ nhỏ, và nói thật khi đã đủ đồ biếu. Năm sau đọc lại ghi chú trước khi đi chợ, đặt bánh.
