Chạy xe máy về quê ăn Tết 2027 chỉ nên chọn khi chặng đường vừa sức, người lái khoẻ, đã ngủ đủ, xe được kiểm tra kỹ và đồ chở gọn trong giới hạn an toàn; chặng quá dài, thời tiết xấu hoặc chở trẻ nhỏ đi xa thì nên đổi sang tàu, xe khách. Xe máy linh hoạt, về tận cửa nhà, nhưng người lái và người ngồi sau chịu toàn bộ gió, rét, mưa và mệt mỏi của cả quãng đường.
Bài đi qua các việc trước khi đi, cách chia chặng, cách chở đồ, chở trẻ, đối phó thời tiết và chuyện rượu bia. Mọi nội dung về luật chỉ nêu nguyên tắc; mức xử phạt cụ thể thay đổi theo văn bản, bạn nên tra quy định hiện hành.
Chặng bao xa thì còn hợp với xe máy
Không có con số chung, vì sức người, loại xe và địa hình mỗi nơi khác nhau. Nhưng có vài câu hỏi giúp tự đánh giá: bạn đã từng chạy một chặng dài như vậy chưa, ngày thường đi làm có chạy xe nhiều không, có ai đi cùng để thay lái, đường có đoạn đèo dốc, quốc lộ nhiều xe tải không. Chặng một buổi sáng là khác hẳn chặng kéo dài cả ngày.
Người lái xe máy đường dài lần đầu thường đánh giá thấp mệt mỏi. Sau vài giờ, tay mỏi, lưng đau, mắt mờ đi vì gió và nắng, phản xạ chậm hơn mà bản thân không nhận ra. Ngồi sau cũng mệt không kém, nhất là khi phải ôm thêm đồ hoặc giữ trẻ.
Một lý do khác khiến nhiều người chọn xe máy là để có phương tiện đi lại ở quê suốt kỳ nghỉ: đi chúc Tết họ hàng, chở bố mẹ đi chợ, đi lễ. Lý do này chính đáng, nhưng có thể giải quyết bằng cách khác, như mượn xe người nhà ở quê, hoặc gửi xe theo dịch vụ chở hàng từ trước Tết vài ngày.
Vì vậy, nhiều gia đình chia ra: người khoẻ chạy xe máy về để có xe đi lại ở quê, còn người già, trẻ nhỏ đi tàu, xe khách. Hoặc cả nhà đi xe khách, còn xe máy gửi theo dịch vụ chở hàng. Cách nào cũng tốn thêm một khoản, nhưng đổi lại sự an toàn cho người mình thương.
Kiểm xe trước chuyến đi
Nên đưa xe đến tiệm sửa quen trước Tết một, hai tuần, đừng đợi sát ngày đi vì tiệm nào cũng đông. Những thứ cần xem:
- Lốp: độ mòn, vết nứt, áp suất; mang theo bộ vá lốp nhỏ nếu biết dùng.
- Phanh trước, phanh sau: độ ăn, má phanh, dầu phanh với xe phanh đĩa.
- Đèn pha, đèn hậu, đèn xi nhan, còi: đủ sáng, đủ kêu.
- Xích, nhông, dây curoa với xe tay ga: độ chùng, độ mòn.
- Dầu máy, nước làm mát nếu có; thay dầu nếu sắp đến hạn.
- Gương chiếu hậu chắc chắn, chỉnh đúng tầm nhìn.
- Giấy tờ xe, giấy phép lái xe, bảo hiểm bắt buộc còn hạn; có thể dùng bản điện tử nếu quy định cho phép.
Xe điện, xe máy điện thì thêm phần pin: kiểm tra quãng đường đi được thực tế khi chở nặng, tìm trước điểm sạc dọc đường, không sạc qua đêm ở chỗ không có người trông và không dùng bộ sạc không rõ nguồn gốc.
Chia chặng và nghỉ (ví dụ giả định)
Ví dụ giả định một chặng về quê khoảng vài trăm cây số bằng xe máy, hai người đi một xe. Thời gian thực tế phụ thuộc đường, thời tiết và sức người.
| Mốc | Việc làm | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tối hôm trước | Ngủ sớm, đủ giấc; xếp đồ, buộc sẵn lên xe | Không uống rượu bia, không thức khuya |
| Sáng sớm | Ăn sáng, xuất phát khi trời đã đủ sáng | Tránh chạy lúc trời còn tối, sương mù |
| Sau khoảng 1–1,5 giờ chạy | Dừng nghỉ 10–15 phút, uống nước, đi lại | Dừng ở trạm dừng, cây xăng, quán có chỗ đỗ an toàn |
| Giữa trưa | Nghỉ ăn trưa dài hơn, có thể chợp mắt | Không cố chạy khi buồn ngủ |
| Chiều | Tiếp tục chặng ngắn hơn, nghỉ thường hơn | Mệt dồn về chiều, phản xạ chậm hơn |
| Trước khi trời tối | Đến nơi, hoặc dừng nghỉ qua đêm | Hạn chế chạy đêm trên quốc lộ |
Nguyên tắc chung là nghỉ trước khi thấy mệt, không phải sau khi đã mệt. Cà phê, nước tăng lực không thay được giấc ngủ; khi mắt díp lại, cách an toàn duy nhất là dừng xe ở chỗ an toàn và nghỉ.
Chở đồ: buộc chắc, gọn, không che đèn và biển số
Xe máy về quê ngày Tết thường chở đủ thứ: túi quần áo, hộp quà, thùng bánh, có khi cả chậu cây. Nguyên tắc chung là hàng hoá phải xếp gọn, buộc chắc, không vượt quá kích thước, khối lượng cho phép theo quy định hiện hành, không che khuất đèn, biển số và tầm nhìn của người lái. Đồ buộc lỏng có thể xô lệch khi phanh gấp, làm mất thăng bằng.
Dùng dây chằng chuyên dụng hoặc dây cao su có móc, buộc chéo nhiều lần, kiểm tra lại sau mỗi lần dừng nghỉ. Đồ nặng xếp thấp, gần yên xe; đồ nhẹ xếp lên trên. Không treo túi nặng ở tay lái hay móc phía trước, vì nó cản tay lái và có thể vướng vào bánh trước.
Nếu đồ quá nhiều, hãy gửi bớt theo dịch vụ chuyển hàng về quê từ trước. Một chiếc xe chất kín đồ, người ngồi sau phải ôm thêm hộp, là hình ảnh quen ngày Tết nhưng không an toàn. Bớt vài món quà để về đến nhà an toàn là đánh đổi đáng giá.
Chở trẻ em và người ngồi sau
Mũ bảo hiểm cho mọi người. Người lái và người ngồi sau, kể cả trẻ em đủ tuổi phải đội theo quy định, đều đội mũ bảo hiểm cài quai đúng cách. Mũ cho trẻ phải vừa cỡ đầu, không dùng mũ người lớn cho trẻ.
Số người trên xe. Quy định về số người được chở trên xe máy và các trường hợp ngoại lệ như chở trẻ em do luật giao thông đường bộ hiện hành điều chỉnh. Tra văn bản hiện hành trước khi chở thêm người, và đừng chở quá sức điều khiển của mình.
Trẻ quá nhỏ. Trẻ nhỏ khó ngồi vững suốt chặng dài, dễ ngủ gật, chịu rét và gió kém. Với chặng xa, cho trẻ đi tàu, xe khách cùng một người lớn là lựa chọn an toàn hơn.
Người ngồi sau. Ngồi vững, hai chân đặt lên gác chân, không ngồi một bên, không dùng điện thoại xem đường thay người lái lúc xe đang chạy. Người ngồi sau tỉnh táo cũng là người nhắc người lái nghỉ khi thấy họ mệt.
Thời tiết: rét miền Bắc, nắng gió miền Nam
Tết Đinh Mùi rơi vào đầu tháng 2 dương lịch, lúc miền Bắc và Bắc Trung Bộ thường còn rét, có mưa phùn, sương mù buổi sáng; miền Nam và Tây Nguyên thì nắng, khô, gió. Người chạy xe máy cần áo khoác chắn gió, găng tay, khẩu trang, tất dày với chặng ở phía Bắc; áo chống nắng, kính râm, nước uống với chặng phía Nam.
Mưa phùn làm mặt đường trơn, kính mũ mờ, xe phía trước khó thấy. Giảm tốc độ, giữ khoảng cách xa hơn, bật đèn kể cả ban ngày khi trời tối, mang áo mưa bộ thay vì áo mưa cánh dơi dễ bay vướng bánh xe. Sương mù dày thì nên dừng chờ tan bớt rồi mới đi.
Xem dự báo thời tiết trước ngày đi và cả ngày về. Nếu có đợt rét đậm, mưa lớn đúng dịp, đổi sang phương tiện khác là quyết định khôn ngoan chứ không phải nhát.
Trên đường: những đoạn và những giờ dễ gặp nguy
Quốc lộ ngày giáp Tết có rất nhiều xe tải, xe khách chạy dồn chuyến. Đi xe máy, hãy giữ làn bên phải, tránh đi song song quá lâu cạnh xe lớn, không nép sát đầu xe tải ở chỗ dừng đèn đỏ vì tài xế xe lớn khó nhìn thấy bạn. Khi xe lớn vượt, giữ tay lái chắc vì luồng gió có thể làm xe chao.
Những đoạn qua thị trấn, chợ quê, khu dân cư đông người trước Tết thường có người đi bộ, xe đạp, xe chở hàng tạt ngang. Giảm tốc độ, quan sát kỹ, nhất là chiều tối khi ánh sáng yếu. Đường đèo, dốc ở miền Trung và miền núi phía Bắc cần về số thấp khi xuống dốc, không thả trôi, không phanh gấp trên đường ướt.
Khung giờ chiều muộn, lúc chạng vạng, là lúc mắt khó thích nghi nhất và người lái cũng mệt nhất trong ngày. Nếu có thể, sắp xếp để đến nơi trước khi trời tối. Bật bản đồ dẫn đường bằng giọng nói, gắn điện thoại chắc chắn trên giá, không cầm điện thoại xem đường khi xe đang chạy; cần xem thì dừng hẳn vào lề an toàn.
Rượu bia, mệt mỏi và lúc nên đổi phương tiện
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 cấm điều khiển phương tiện khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn, không có ngưỡng cho phép. Dịp Tết có nhiều cuộc gặp, bữa tất niên, bữa cơm họ hàng; đã uống thì không lái, kể cả một chén nhỏ, kể cả sáng hôm sau khi cơ thể có thể vẫn còn nồng độ cồn.
Mệt mỏi nguy hiểm không kém rượu bia: đi làm cả ngày rồi chạy xe về quê ngay trong đêm là kịch bản nhiều người mắc. Nếu buộc phải đi sau giờ làm, ngủ một giấc trước rồi đi sáng sớm hôm sau.
Hãy đổi phương tiện khi: chặng đường vượt quá sức bạn đã từng chạy; dự báo có rét đậm, mưa lớn; phải chở trẻ nhỏ hoặc người già đi xa; bạn vừa ốm dậy hoặc đang dùng thuốc gây buồn ngủ. Xe máy có thể gửi theo dịch vụ chở hàng, còn người đi tàu, xe khách và về đến nơi vẫn có xe đi lại.
Câu hỏi thường gặp
Chạy xe máy về quê bao lâu thì nên nghỉ một lần?
Không có con số cố định cho mọi người, nhưng nhiều khuyến cáo an toàn gợi ý dừng nghỉ sau khoảng một đến một tiếng rưỡi chạy liên tục, mỗi lần mười đến mười lăm phút. Thấy mỏi, buồn ngủ thì dừng ngay ở chỗ an toàn, đừng cố.
Có được chở hai người lớn và một trẻ em trên xe máy không?
Quy định về số người chở trên xe máy và các trường hợp được chở thêm trẻ em do luật giao thông đường bộ hiện hành điều chỉnh, có điều kiện về độ tuổi của trẻ. Hãy tra văn bản hiện hành, và với chặng xa nên cho trẻ đi tàu, xe khách để an toàn hơn.
Sáng mùng 2 có thể lái xe nếu tối mùng 1 đã uống rượu không?
Cơ thể cần thời gian để đào thải cồn, sáng hôm sau vẫn có thể còn nồng độ cồn trong hơi thở. Luật cấm điều khiển phương tiện khi có nồng độ cồn, nên an toàn nhất là nhờ người không uống chở hoặc đi xe công nghệ.
Gửi xe máy về quê bằng cách nào?
Có thể gửi theo dịch vụ chở hàng của nhà xe, đường sắt hoặc đơn vị vận chuyển. Hỏi rõ thủ tục, giấy tờ xe cần mang, cách đóng gói, thời gian nhận, và chụp ảnh tình trạng xe trước khi gửi.
Xe máy điện có nên chạy về quê đường dài không?
Chỉ khi quãng đường nằm trong khả năng của pin khi chở nặng và bạn đã biết chắc điểm sạc dọc đường. Nhiều trường hợp nên gửi xe theo dịch vụ chở hàng thay vì tự chạy. Không sạc xe ở nơi không có người trông.
Đi xe máy gặp mưa phùn, sương mù thì làm gì?
Giảm tốc độ, bật đèn, giữ khoảng cách xa hơn bình thường, mặc áo mưa bộ. Nếu sương mù dày hoặc mưa lớn, dừng nghỉ ở chỗ an toàn chờ thời tiết khá hơn rồi mới đi tiếp.