Đặt cỗ Tết làm sẵn hợp với nhà ít người nấu, bận tới sát 29 Chạp hoặc cần mâm đông khách; tự nấu hợp với nhà có người thích nấu, có thời gian từ 27 Chạp và muốn giữ món riêng của nhà. Nhiều gia đình chọn cách giữa: đặt những món tốn công và cần nồi to (bánh chưng, giò, gà luộc, nem), tự nấu canh, xào và món ăn hằng bữa.
Bài so hai cách theo những thứ có thể đo được: thời gian, công sức, độ chủ động, rủi ro. Không có giá thật ở đây, vì giá đặt cỗ thay đổi rất nhiều theo nơi bán, theo món và theo thời điểm đặt; chỉ có cách tự tính để so cho nhà mình. Có thêm phần chọn nơi đặt an toàn và cảnh giác lừa đảo đặt cọc mùa Tết.
So sánh nhanh: đặt sẵn và tự nấu
Bảng so cho một mâm cỗ khoảng 6 món phục vụ 6–8 người. Cột nào nặng với nhà bạn hơn thì nghiêng về cách kia.
| Tiêu chí | Đặt cỗ làm sẵn | Tự nấu |
|---|---|---|
| Thời gian của người trong nhà | Gần như chỉ còn nhận hàng, hâm, bày | Vài buổi chuẩn bị, nấu, rửa dọn |
| Chi phí | Thường cao hơn tự nấu vì có công nấu, đóng gói, giao | Thấp hơn nếu tính tiền nguyên liệu, nhưng tốn công |
| Độ chủ động | Phụ thuộc giờ giao, sát Tết dễ trễ | Chủ động hoàn toàn, chỉnh món theo người ăn |
| Khẩu vị | Theo kiểu chung của nơi nấu | Đúng vị nhà mình |
| Rủi ro an toàn thực phẩm | Phụ thuộc nơi nấu và quãng đường giao | Phụ thuộc cách sơ chế, bảo quản trong nhà |
| Hợp với | Nhà 2–3 người, người đi làm tới sát Tết, nhà không có bếp to | Nhà đông người, có người thích nấu, có thời gian |
Không có cách nào thắng tuyệt đối. Một năm bận, đặt; một năm rảnh, tự nấu; nhiều nhà xoay như vậy và thấy dễ chịu hơn là cố giữ một nếp cứng.
Tự tính chi phí để so cho đúng
So giá đặt cỗ với giá đi chợ là cách so thiếu. Tự nấu còn tốn những thứ không nằm trên hoá đơn: thời gian đi chợ đông đúc ngày giáp Tết, tiền điện, gas, gia vị, thời gian rửa dọn, và cả những lần mua thừa phải bỏ. Đặt cỗ thì có những khoản phát sinh: phí giao, phụ phí ngày Tết ở một số nơi, hộp đựng phải tự rửa trả.
Một cách tính đơn giản, ví dụ giả định: liệt kê sáu món định ăn, ghi giá một phần đặt sẵn ở vài nơi bạn tin cậy; ghi tiền nguyên liệu nếu tự nấu cùng sáu món đó; rồi ước số giờ bạn phải bỏ ra để tự nấu. Nếu chênh lệch tiền nhỏ mà số giờ lớn, đặt sẵn đáng hơn. Nếu chênh lệch tiền lớn và bạn có người cùng nấu, tự nấu đáng hơn.
Đừng quên cái giá của sự mệt. Người nấu đứng bếp từ 28 Chạp tới mùng 3 thường không còn sức để đi chúc Tết hay nghỉ ngơi. Nếu năm nào cũng là cùng một người gánh, có lẽ năm nay nên đặt bớt vài món.
Món nên đặt, món nên tự nấu
Cách giữa phổ biến nhất là chia món theo độ khó và theo thiết bị trong bếp nhà mình.
- Nên đặt: bánh chưng, bánh tét (cần nồi to và đun lâu), giò lụa, chả quế (cần máy và tay nghề), gà luộc nếu bếp nhỏ, nem cuốn sẵn số lượng lớn.
- Nên đặt khi đông khách: xôi gấc, các món hầm cần nhiều giờ, món quay.
- Nên tự nấu: canh, món xào, rau luộc — nấu ngay khi ăn mới ngon, giao xa dễ nhũn, dễ nguội.
- Nên tự nấu: món đặc trưng của nhà, món ông bà dạy, món cả nhà nhớ vị.
- Có thể tự làm từ sớm: dưa hành, củ kiệu, thịt đông, nước dùng ninh sẵn cấp đông.
- Cân nhắc kỹ khi đặt: món sống, món tái, gỏi trộn sẵn, đồ hải sản tươi; những món này nhạy với nhiệt độ và thời gian giao, an toàn hơn khi làm tại nhà ngay trước bữa.
Khi đặt một phần, giữ cho món tự nấu là món nóng, vừa nấu xong. Một bát canh nóng hổi nhà nấu làm mâm cỗ đặt sẵn có hơi ấm của nhà ngay.
Chọn nơi đặt cỗ an toàn
Mùa Tết nhiều bếp nhận đơn quá sức. Vài bước kiểm tra trước khi đặt giúp tránh đồ ăn không đảm bảo.
- Ưu tiên nơi bạn hoặc người quen đã ăn, đã đặt nhiều lần, có địa chỉ bếp rõ ràng, không chỉ có một trang mạng xã hội.
- Hỏi cơ sở có giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm hoặc giấy tờ tương đương theo quy định hiện hành không; nơi làm ăn đàng hoàng sẵn lòng cho xem.
- Hỏi rõ món nấu ngày nào, giao ngày nào, đóng hộp thế nào, đồ lạnh có giữ lạnh khi giao không.
- Chốt giờ giao cụ thể, tránh khung giờ cao điểm chiều 29 Chạp; nhiều nơi chỉ giao tới trưa 29 Chạp.
- Lưu lại tin nhắn chốt đơn, ảnh menu, số tiền cọc, để đối chiếu khi có sai sót.
Năm 2027, 29 Chạp là thứ Sáu 5/2. Nhiều bếp nhận đơn Tết từ đầu tháng Chạp và đóng sổ khoảng 20–25 Chạp; đặt sớm vừa chắc suất vừa có thời gian đổi nơi nếu thấy không yên tâm.
Nhận cỗ: kiểm gì trước khi bày
Giờ nhận và nhiệt độ. Đồ nóng nên còn ấm, đồ lạnh như giò, nộm nên còn mát. Đồ đã nằm ở nhiệt độ phòng nhiều giờ thì hỏi lại nơi nấu.
Mùi, màu, độ nhớt. Món có mùi chua lạ, nhớt bề mặt, màu khác thường thì không ăn, chụp ảnh và báo nơi đặt.
Đủ món, đủ lượng. Đối chiếu với tin nhắn chốt đơn ngay khi nhận, không đợi tới giờ ăn mới phát hiện thiếu.
Cất ngay phần chưa ăn. Món ăn trong ngày mai, ngày kia thì chia hộp, cất ngăn mát ngay; đừng để cả mâm ngoài bàn tới tối.
Hâm lại kỹ món nóng. Canh, món hầm, món kho hâm sôi lại trước khi ăn; món rán hâm trong nồi chiên hoặc chảo cho giòn lại.
Giữ hộp, hoá đơn tới khi ăn xong. Nếu có người trong nhà thấy khó chịu sau bữa ăn, bạn còn thông tin để báo nơi bán và để kể với nhân viên y tế khi đi khám. Triệu chứng nặng như nôn nhiều, sốt, mất nước thì đưa đi khám ngay, không tự xử lý ở nhà.
Cảnh giác lừa đảo đặt cỗ, đặt đồ Tết online
Mùa Tết, nhiều trang mạng xã hội giả mạo bếp có tiếng hoặc lập trang mới với ảnh mâm cỗ đẹp lấy từ nơi khác, giá rẻ bất thường, bắt chuyển cọc toàn bộ hoặc phần lớn rồi biến mất. Có trường hợp kẻ gian nhắn tin cho người đã đặt ở bếp thật, giả làm nhân viên, báo "đổi số tài khoản nhận tiền".
Vài nguyên tắc tự bảo vệ: chỉ đặt ở nơi bạn kiểm chứng được địa chỉ; cọc ở mức vừa phải, phần còn lại trả khi nhận hàng; chuyển khoản tới tài khoản đứng tên cơ sở hoặc chủ cơ sở mà bạn đã xác minh; nhận tin báo đổi số tài khoản thì gọi lại số quen của bếp để hỏi, không tin tin nhắn. Giá rẻ hơn hẳn mặt bằng ngay giữa mùa cao điểm là dấu hiệu nên dừng lại.
Nếu đã chuyển tiền cho trang lừa, lưu lại toàn bộ tin nhắn, biên lai, báo ngay cho ngân hàng và trình báo cơ quan công an nơi gần nhất. Đừng tin những tài khoản tự nhận có thể "lấy lại tiền hộ" với một khoản phí, đó thường là lần lừa thứ hai.
Ngày đông khách: đặt mâm phụ, giữ mâm chính
Nhiều gia đình có một ngày đông khách trong Tết, thường là mùng 2 hoặc mùng 3, khi họ hàng tụ về nhà ông bà, nhà trưởng họ. Mâm cỗ hôm đó có thể lên ba bốn mâm, vượt sức một căn bếp gia đình. Đây là lúc đặt sẵn hợp nhất: đặt thêm những món ăn chung số lượng lớn như gà, giò, nem, xôi, còn nhà tự nấu canh và một hai món đặc trưng.
Khi đặt cho ngày đông khách, hỏi trước số người chắc chắn đến, cộng thêm vài suất dự phòng, đừng đặt theo số tối đa. Thống nhất giờ giao sớm hơn giờ ăn khoảng một tiếng để có thời gian bày, hâm. Chuẩn bị chỗ để đồ: một bàn trống trong bếp, hộp đựng, khay.
Năm 2027, mùng 2 là Chủ nhật 7/2, mùng 3 là thứ Hai 8/2. Nhiều bếp nhận đơn giao trong mấy ngày đầu năm ít hơn ngày thường, có nơi chỉ mở lại từ mùng 4, mùng 6; nên hỏi kỹ từ khi đặt chứ đừng chờ sát ngày.
Khi đặt cỗ cho bố mẹ ở xa
Con ở thành phố, bố mẹ ở quê, nhiều người chọn đặt cỗ giao tới nhà bố mẹ như một món quà Tết. Ý tốt, nhưng cần hỏi trước: bố mẹ có muốn không, nhà đã định nấu món gì, có ai kiêng gì. Có những ông bà rất quý việc tự tay nấu mâm cỗ đầu năm cho con cháu; đặt sẵn cả mâm có khi lại làm họ buồn.
Cách hợp hơn thường là đặt phần nặng: bánh chưng, giò, gà, để bố mẹ đỡ việc, phần còn lại bố mẹ tự nấu theo ý mình. Chọn nơi đặt gần nhà bố mẹ, để hàng tới nhanh và có thể đổi trả khi có vấn đề. Báo trước cho bố mẹ giờ giao, người giao, đã trả tiền đủ chưa, để bố mẹ không bị ai đó đòi thêm tiền một cách khả nghi.
Nếu không về được, gọi video vào giờ bố mẹ ăn mâm cỗ đó, hỏi món nào ngon, món nào không hợp, năm sau đặt lại cho đúng hơn.
Câu hỏi thường gặp
Đặt cỗ Tết có rẻ hơn tự nấu không?
Thường đặt cỗ đắt hơn tiền nguyên liệu tự nấu, vì có công nấu, đóng gói, giao hàng. Nhưng nếu tính cả thời gian đi chợ, nấu, rửa dọn và đồ mua thừa, chênh lệch có khi không lớn. Tự liệt kê món, so vài nơi để quyết định cho nhà mình.
Nên đặt cỗ Tết 2027 từ khi nào?
Nên đặt từ đầu tháng Chạp, khoảng giữa tháng 1/2027, vì nhiều bếp đóng sổ đơn Tết khoảng 20–25 Chạp. Năm 2027 29 Chạp là thứ Sáu 5/2, nhiều nơi chỉ giao tới trưa ngày đó.
Món nào nên đặt, món nào nên tự nấu?
Nên đặt món cần nồi to, máy móc hoặc tay nghề như bánh chưng, giò lụa, gà luộc khi bếp nhỏ. Nên tự nấu canh, món xào, rau và món đặc trưng của nhà, vì nấu ngay khi ăn mới ngon và đúng vị.
Làm sao chọn nơi đặt cỗ an toàn?
Ưu tiên nơi đã ăn hoặc người quen giới thiệu, có địa chỉ bếp rõ ràng, có giấy chứng nhận an toàn thực phẩm theo quy định. Hỏi rõ ngày nấu, ngày giao, cách giữ lạnh, và lưu lại tin nhắn chốt đơn.
Nhận cỗ đặt sẵn cần kiểm tra gì?
Kiểm nhiệt độ (đồ nóng còn ấm, đồ lạnh còn mát), mùi, màu, đủ món đủ lượng. Món có mùi lạ, nhớt bề mặt thì không ăn, chụp ảnh báo nơi đặt. Cất ngay phần chưa ăn vào ngăn mát và hâm sôi lại món nóng.
Đặt cỗ online bị yêu cầu chuyển cọc toàn bộ có nên không?
Nên dè chừng. Chỉ đặt cọc vừa phải ở nơi đã xác minh địa chỉ, chuyển khoản tới tài khoản đứng tên cơ sở, trả phần còn lại khi nhận. Tin nhắn báo đổi số tài khoản thì gọi lại số quen để hỏi trước.
