Việc đáng thuê dịp Tết nhất là việc tốn nhiều giờ, cần sức hoặc cần kỹ năng mà bạn không có, và không mang nhiều ý nghĩa nếu tự làm: tổng vệ sinh nhà, lau kính cao, giặt rèm, sofa, hoặc nấu một mâm cỗ khi cả nhà đều bận. Thuê càng sớm càng tốt, vì dịch vụ mùa Tết kín lịch từ giữa tháng Chạp và thường có phụ phí.
Không phải việc nào cũng nên thuê: những việc gắn với nếp nhà, như gói bánh cùng con hay bày mâm theo ý bố mẹ, nhiều gia đình muốn tự làm. Bài giúp bạn chọn việc nào giao đi, đặt lịch khi nào, hỏi người cung cấp những gì, và giữ an toàn cho nhà cửa, con trẻ khi có người lạ đến làm.
Chọn việc để thuê: ba câu hỏi
Câu đầu tiên: việc này tốn bao nhiêu giờ của mình? Tổng vệ sinh một căn hộ hai phòng ngủ có thể ngốn trọn một ngày cuối tuần của cả hai vợ chồng, trong khi một nhóm dọn chuyên nghiệp làm trong vài giờ. Với người bận rộn, một cuối tuần trong tháng Chạp đáng giá hơn rất nhiều so với ngày thường.
Câu thứ hai: việc này cần kỹ năng hay dụng cụ mà mình không có không? Lau kính ở tầng cao, giặt sofa nỉ, vệ sinh máy lạnh, rửa thảm là những việc làm sai có thể hỏng đồ hoặc nguy hiểm. Thuê người có dụng cụ và kinh nghiệm vừa nhanh vừa an toàn hơn.
Câu thứ ba: việc này có ý nghĩa riêng với gia đình mình không? Gói bánh chưng cùng ông bà, nấu món canh mẹ dạy, cắm hoa với con là những việc mà nhiều nhà muốn giữ, dù mất thời gian. Đừng thuê những việc mà chính việc làm cùng nhau mới là điều quý. Thuê những việc nặng nhọc để dành sức cho những việc đó.
Một cách nghĩ hữu ích: so số tiền thuê với thứ bạn nhận lại, không chỉ là giờ rảnh mà còn là sức khỏe và không khí trong nhà. Một ngày cuối tuần không phải leo trèo lau kính có thể là ngày cả nhà đi chợ hoa cùng nhau. Nếu ngân sách eo hẹp, thuê đúng một việc nặng nhất thường đã đủ khác biệt.
Các dịch vụ hay thuê dịp Tết và mốc đặt lịch
Bảng gợi ý theo thường thức; mỗi nơi, mỗi đơn vị có lịch và cách làm riêng. Giá thay đổi theo nơi, thời điểm và khối lượng việc, nên bài không ghi con số; mùa Tết thường đắt hơn ngày thường.
| Dịch vụ | Khi nào nên thuê | Đặt lịch trước | Hỏi gì trước khi chốt |
|---|---|---|---|
| Tổng vệ sinh nhà | Trước rằm Chạp đến khoảng 25 Chạp | 2 – 3 tuần | Số người, số giờ, việc gồm những gì, ai mang dụng cụ, hóa chất |
| Giặt rèm, sofa, thảm | Đầu đến giữa tháng Chạp | 2 tuần | Làm tại nhà hay mang đi, thời gian trả, chất liệu có giặt được không |
| Vệ sinh máy lạnh, máy giặt | Đầu tháng Chạp | 1 – 2 tuần | Kiểm lỗi có tính tiền riêng không, bảo hành |
| Người nấu cỗ tại nhà | Ngày cuối năm, mùng 1 – 2 | 3 – 4 tuần | Thực đơn, ai đi chợ, số người ăn, giờ đến – về |
| Đặt cỗ làm sẵn | Giao 29 Chạp hoặc mùng 1 | 2 – 3 tuần | Giao giờ nào, cách hâm, cách bảo quản |
| Trông trẻ theo ngày | Những ngày con nghỉ mà bố mẹ còn đi làm | 2 – 3 tuần | Kinh nghiệm, giấy tờ, gặp mặt trước, phụ phí ngày lễ |
| Giúp việc theo giờ | Tuần cuối trước Tết | 1 – 2 tuần | Việc cụ thể, giờ làm, có làm ngày Tết không |
Mốc "đặt lịch trước" là khoảng an toàn. Càng gần 25 Chạp, các đơn vị càng hết chỗ hoặc chỉ nhận ca muộn. Nếu nhà bạn cần nhiều dịch vụ, xếp lịch sao cho việc bẩn như vệ sinh máy lạnh, giặt thảm làm trước, tổng vệ sinh làm sau.
Thuê dọn nhà: những điều nên thỏa thuận rõ
Phạm vi việc. Liệt kê cụ thể: những phòng nào, có lau kính bên ngoài không, có dọn tủ bếp bên trong không, có lau trần, quạt trần không. "Dọn tổng vệ sinh" mỗi nơi hiểu một kiểu.
Đồ quý và đồ dễ vỡ. Cất trước đồ trang sức, tiền, giấy tờ, đồ điện tử nhỏ. Đồ dễ vỡ, đồ thờ cúng thì tự lau hoặc dặn rõ không chạm vào.
Hóa chất. Hỏi loại hóa chất dùng cho sàn gỗ, đá, kính; nhà có trẻ nhỏ, thú cưng thì hỏi về độ an toàn và yêu cầu lau lại bằng nước sạch.
Thời gian làm. Hỏi nhóm dọn dự kiến làm bao nhiêu giờ, có nghỉ trưa không, xong việc lúc nào. Căn hộ chung cư thường có quy định giờ làm việc gây tiếng ồn; báo trước với nhóm dọn để không vướng nội quy tòa nhà.
Có người ở nhà. Nên có một người lớn ở nhà trong suốt thời gian làm, vừa để chỉ việc, vừa để nghiệm thu.
Nghiệm thu và thanh toán. Đi một vòng kiểm trước khi trả tiền; chỗ nào chưa sạch, yêu cầu làm lại ngay. Ưu tiên thanh toán khi đã xong, không chuyển trước toàn bộ cho đơn vị lạ.
Nấu cỗ: thuê người nấu tại nhà hay đặt cỗ sẵn
Hai cách khác nhau khá nhiều. Thuê người nấu tại nhà phù hợp với nhà có bếp rộng, muốn món ăn nóng hổi đúng bữa, và có người lo việc đi chợ hoặc giao luôn cho người nấu. Bạn cần thống nhất thực đơn, khẩu vị, số người ăn, giờ đến và giờ về, ai rửa dọn sau bữa. Người nấu giỏi dịp Tết thường kín lịch từ rất sớm.
Đặt cỗ làm sẵn thì hợp với căn hộ bếp nhỏ và nhà ít người. Điều cần hỏi là giao giờ nào, món nào ăn ngay, món nào hâm lại, hâm bằng gì, để được bao lâu ngoài tủ lạnh. Với đồ ăn làm sẵn, an toàn thực phẩm là chuyện quan trọng nhất: ưu tiên nơi có địa chỉ rõ ràng, nhận cỗ là cất ngay đồ cần giữ lạnh.
Dù chọn cách nào, nhiều gia đình vẫn giữ lại một hai món tự nấu, như nồi canh, đĩa xôi, để bữa cỗ có hơi ấm của nhà mình. Chuyên mục mâm cỗ Tết gọn trên Tết Nay có bài riêng về thực đơn và cách chọn giữa tự nấu với đặt sẵn; ở đây chỉ bàn chuyện thuê.
Khi có người lạ vào nhà làm việc: giữ an toàn cho cả hai phía
Dịp Tết, người làm dịch vụ thường là người bạn chưa gặp bao giờ. Vài bước giúp mọi việc suôn sẻ:
- Thuê qua đơn vị có địa chỉ, có thông tin người được cử đến; ghi lại tên, số giấy tờ của người làm nếu đơn vị cung cấp.
- Cất đồ quý, tiền, giấy tờ vào chỗ khóa được trước khi người làm đến.
- Luôn có người lớn ở nhà; không để trẻ nhỏ ở một mình với người mới gặp lần đầu.
- Báo ban quản lý tòa nhà hoặc bảo vệ nếu sống ở chung cư, để người làm được vào đúng giờ.
- Nếu lắp camera trong nhà, nói rõ với người làm từ đầu; đó là phép lịch sự và cũng là quy định về quyền riêng tư.
- Tôn trọng người làm: chỗ nghỉ, nước uống, giờ ăn trưa nếu làm cả ngày.
Nếu có chuyện không vừa ý, như làm chưa xong, làm hỏng đồ, nói chuyện thẳng với đơn vị cung cấp, chụp ảnh lại và đề nghị cách xử lý. Giữ bình tĩnh, tránh lời qua tiếng lại trước mặt trẻ con.
Phần lớn người làm dịch vụ dịp Tết là người chăm chỉ đang kiếm thêm cho cái Tết của chính họ. Chuẩn bị kỹ không phải vì nghi ngờ, mà để cả hai bên yên tâm làm việc.
Trông trẻ dịp Tết: cẩn thận hơn mọi dịch vụ khác
Những ngày con nghỉ học mà bố mẹ còn đi làm, nhiều nhà phải thuê người trông. Đây là dịch vụ cần cẩn thận nhất:
- Ưu tiên người quen giới thiệu hoặc đơn vị có hồ sơ người trông trẻ rõ ràng.
- Gặp mặt trước ít nhất một lần, cho con làm quen khi có bố mẹ ở nhà.
- Viết ra lịch ăn, ngủ, những món con dị ứng, thuốc đang dùng, số điện thoại của bố mẹ và người thân gần nhất.
- Thống nhất những việc không được làm: không cho con ra ngoài một mình, không cho người lạ vào nhà, không cho con dùng thiết bị quá giờ đã hẹn.
- Gọi điện kiểm tra trong ngày, về sớm nếu có thể.
- Nếu cảm thấy không yên tâm, phương án nhờ ông bà, người thân hoặc bố mẹ thay nhau nghỉ nửa ngày luôn tốt hơn.
Với trẻ có nhu cầu đặc biệt, như đang điều trị bệnh, dị ứng nặng hay khó khăn về phát triển, hãy cân nhắc kỹ trước khi giao cho người mới. Những ngày đó, phương án người thân quen biết con vẫn an toàn hơn.
Phụ phí ngày lễ của dịch vụ trông trẻ thường cao. Hỏi rõ từ đầu để không bất ngờ, và trả đúng như đã thỏa thuận.
Trả công và cảm ơn người làm dịp Tết
Người làm dịch vụ dịp Tết làm vào lúc ai cũng muốn nghỉ. Trả đúng, trả đủ, trả đúng hẹn là điều tối thiểu. Nhiều gia đình có thêm một bao lì xì nhỏ hoặc một món quà Tết cho người làm, đặc biệt với người giúp việc quen, người dọn nhà nhiều năm. Không có quy định nào bắt buộc, nhưng đó là một nếp tử tế.
Với người giúp việc gia đình làm thường xuyên, nhớ trả lương và khoản thưởng Tết nếu có trước khi họ về quê, không để sau Tết. Thống nhất ngày họ nghỉ, ngày quay lại, và nếu cần họ làm thêm ngày Tết thì thỏa thuận rõ mức trả cho những ngày đó.
Cuối cùng, một lời cảm ơn và một lời chúc năm mới khi trả tiền làm cho người làm thấy công việc của mình được trân trọng. Đó cũng là cách để năm sau bạn vẫn có người quen, tin cậy để nhờ vào đúng mùa khó thuê nhất.
Câu hỏi thường gặp
Nên thuê dọn nhà trước Tết vào thời điểm nào?
Khoảng từ rằm tháng Chạp đến 25 Chạp, tức 22/1 đến 1/2/2027, là hợp lý: đủ gần Tết để nhà còn sạch, đủ xa để các đơn vị chưa hết lịch. Nên đặt lịch trước hai đến ba tuần vì càng sát Tết càng khó thuê.
Thuê dịch vụ dịp Tết có đắt hơn ngày thường không?
Thường là có. Nhiều đơn vị áp dụng phụ phí mùa cao điểm hoặc ngày lễ. Mức cụ thể thay đổi theo nơi và khối lượng việc, nên hỏi rõ tổng chi phí trước khi chốt, kể cả phí đi lại, dụng cụ, hóa chất.
Thuê người nấu cỗ tại nhà cần thỏa thuận gì?
Thực đơn, khẩu vị, số người ăn, ai đi chợ, giờ đến, giờ về, ai rửa dọn sau bữa và tổng chi phí. Người nấu giỏi dịp Tết kín lịch sớm, nên đặt trước ba đến bốn tuần và xác nhận lại vài ngày trước Tết.
Có nên để người dọn nhà làm khi không có ai ở nhà?
Không nên, nhất là với người hoặc đơn vị mới thuê lần đầu. Có người lớn ở nhà giúp chỉ việc, nghiệm thu và giữ an toàn cho tài sản. Cất đồ quý, giấy tờ trước khi người làm đến.
Thuê người trông trẻ dịp Tết cần lưu ý gì nhất?
Chọn người qua giới thiệu tin cậy hoặc đơn vị có hồ sơ rõ ràng, gặp mặt và cho con làm quen trước, viết rõ lịch sinh hoạt, dị ứng, thuốc, số liên lạc khẩn cấp. Nếu không yên tâm, nhờ người thân hoặc thay nhau nghỉ nửa ngày vẫn an toàn hơn.