Nhà ít người ăn Tết, như hai vợ chồng trẻ hay gia đình ba người ở thành phố, nên làm Tết theo quy mô thật của mình: cắt bớt những việc vốn dành cho nhà đông người, mua đồ ăn vừa đủ, và giữ không khí Tết bằng vài thói quen nhỏ có ý nghĩa thay vì cố làm đủ mọi thứ. Tết nhỏ không phải là Tết thiếu. Năm nay mùng 1 Tết Đinh Mùi là thứ Bảy 6/2/2027.
Nhiều cặp vợ chồng trẻ lần đầu ăn Tết riêng, hoặc gia đình nhỏ ở lại thành phố vì ông bà đã về quê, thường rơi vào một trong hai cực: hoặc làm như nhà đông người rồi mệt và thừa đồ, hoặc bỏ gần hết rồi thấy Tết trống trải. Bài gợi ý một khoảng giữa, cụ thể cho từng việc, kèm cách kết nối với họ hàng ở xa và cách chi tiêu hợp với nhà nhỏ.
Tết nhỏ không phải Tết thiếu
Phần lớn hình ảnh về Tết mà ta lớn lên cùng là hình ảnh nhà đông người: mâm cỗ đầy, nồi bánh chưng lớn, khách ra vào liên tục. Khi chỉ có hai, ba người, đem khuôn đó ra áp dụng thì mọi thứ đều quá cỡ: nồi bánh không ai ăn hết, mâm cỗ thừa ba ngày, nhà cửa dọn kỹ mà không có khách. Cảm giác "Tết chẳng ra Tết" thường đến từ việc so với khuôn cũ chứ không phải vì thiếu thứ gì.
Cách nhìn khác là coi Tết nhà nhỏ là một kiểu Tết riêng, có ưu điểm của nó: thời gian cho nhau nhiều hơn, ít áp lực tiếp khách, tự do chọn cách đón. Nhiều cặp đôi trẻ dùng những cái Tết đầu tiên để tạo nếp riêng của nhà mình, vừa giữ những gì quý từ hai bên nội ngoại, vừa bỏ những thứ không hợp.
Điều quan trọng là hai người, hoặc cả nhà, cùng thống nhất cái Tết mình muốn. Một người muốn đủ lễ, một người muốn đi du lịch mà không nói với nhau thì Tết nhỏ cũng có thể căng thẳng như Tết đông.
Cắt việc theo quy mô: nhà đông người và nhà hai ba người
Bảng so sánh vài việc Tết quen thuộc, gợi ý phiên bản hợp với nhà nhỏ. Bạn giữ hay bỏ tùy nếp nhà mình.
| Việc | Nhà đông người thường làm | Phiên bản cho nhà 2 – 3 người |
|---|---|---|
| Bánh chưng, bánh tét | Gói cả nồi | Mua hoặc xin vài cái từ nhà ông bà; một cái loại nhỏ là đủ cho mấy ngày |
| Mâm cỗ | Nhiều món, nấu cho cả họ | Ba bốn món, có một món "của nhà mình"; nấu đủ cho một hai bữa |
| Dọn nhà | Tổng vệ sinh cả nhà | Dọn kỹ phòng khách và bếp, phần còn lại dọn nhanh |
| Hoa, cây | Đào hoặc mai lớn, nhiều chậu | Một cành đào nhỏ hoặc một chậu hoa bàn |
| Bánh kẹo, mứt | Nhiều loại, đủ cho khách cả tuần | Một khay nhỏ hai ba loại |
| Khách | Tiếp khách liên tục | Mời hẳn một hai nhà bạn đến vào một buổi cố định |
| Đi chúc Tết | Kín lịch ba ngày | Chọn những nhà quan trọng nhất, phần còn lại gọi điện, nhắn tin |
Khi cắt bớt, hãy hỏi nhau mỗi người thực sự nhớ điều gì nhất từ Tết của nhà mình ngày nhỏ. Có người nhớ mùi lá dong luộc bánh, có người nhớ buổi sáng mùng 1 đi chúc Tết ông bà, có người nhớ đĩa dưa hành của mẹ. Giữ lại đúng những thứ đó, phần còn lại bỏ nhẹ nhàng hơn nhiều.
Phiên bản nhỏ không có nghĩa là làm qua loa. Một món "của nhà mình" nấu kỹ, một cành đào chọn cẩn thận, một buổi mời bạn đến ăn cơm, nhiều khi đáng nhớ hơn mọi thứ được làm đủ mà vội.
Mua đồ ăn vừa đủ cho nhà nhỏ
Nhà ít người là nhà dễ thừa đồ ăn nhất dịp Tết, vì quen mua theo khuôn nhà đông. Vài nguyên tắc:
- Đếm số bữa thật sự ăn ở nhà từ 29 Chạp đến mùng 4; nhà đi chúc Tết nhiều, số bữa ở nhà có khi chỉ năm sáu bữa.
- Mua thịt, cá vừa đủ cho các bữa đó; phần dự phòng để ở dạng đông lạnh, không mua thêm đồ tươi "phòng khi".
- Chọn đồ làm sẵn cỡ nhỏ: giò nửa cân thay vì một cân, bánh chưng loại nhỏ.
- Quà biếu nhận được là đồ ăn thì xếp ngay vào kế hoạch ăn, hoặc mang biếu tiếp người khác khi còn hạn, đừng để quên trong tủ.
- Siêu thị lớn ở thành phố thường mở lại từ mùng 2, mùng 3; không cần dự trữ như thời chợ nghỉ cả tuần.
- Dọn tủ lạnh trước Tết để biết mình đang có gì.
Mua vừa đủ cũng là cách tiết kiệm đáng kể cho nhà nhỏ, và tránh cảnh sau Tết ngày nào cũng phải ăn đồ cũ. Phần tận dụng đồ ăn còn thừa có bài riêng trong chuyên mục mâm cỗ Tết gọn trên Tết Nay.
Tạo không khí Tết bằng vài thói quen nhỏ
Một nghi thức của riêng nhà mình. Có thể là cùng nhau gói một cái bánh chưng nhỏ, cùng nấu một món, cùng viết lời chúc cho năm mới rồi cất vào phong bì, mở ra vào Tết năm sau. Những việc lặp lại mỗi năm dần thành nếp nhà.
Đi chợ hoa cùng nhau. Không cần mua nhiều; đi để thấy không khí, chọn một cành hoa, một món trang trí nhỏ.
Đón giao thừa có chủ ý. Thay vì ngồi lướt điện thoại đến nửa đêm, cả nhà có thể ra ban công xem pháo hoa từ xa, nấu một nồi chè, gọi video cho ông bà đúng lúc giao thừa.
Sáng mùng 1 khác ngày thường. Mặc quần áo mới, ăn sáng cùng nhau, lì xì nhau dù chỉ tượng trưng, chụp một tấm ảnh cả nhà. Những điều nhỏ này đánh dấu rằng một năm mới đã bắt đầu.
Cho con một vai trò. Nếu nhà có một con nhỏ, để con là người "mở hàng" cho nhà: chúc Tết bố mẹ đầu tiên, phát kẹo cho khách. Con sẽ thấy cái Tết nhỏ này là của con.
Kết nối với họ hàng ở xa và mời bạn bè
Nhà nhỏ ở thành phố thường xa họ hàng. Gọi video giao thừa, chúc Tết ông bà sáng mùng 1, gửi ảnh nhà mình đón Tết vào nhóm gia đình là những cách giữ kết nối mà không tốn nhiều. Đặt lịch gọi trước với ông bà để các cụ chờ và chuẩn bị, tránh gọi đúng lúc nhà bên ấy đang đông khách.
Mời bạn bè cũng ở lại thành phố đến ăn một bữa cơm đầu năm là cách làm Tết nhà nhỏ ấm hơn rất nhiều. Một buổi cố định, ví dụ trưa mùng 2 hay tối mùng 3, mỗi nhà mang một món, vừa vui vừa không ai phải nấu nhiều. Những người bạn xa quê thường rất trân trọng một lời mời như vậy.
Nếu năm nay hai vợ chồng ăn Tết riêng mà không về nhà nội, nhà ngoại, hai người nên cùng nói rõ lý do với bố mẹ hai bên từ sớm, và hẹn ngày về thăm cụ thể sau Tết. Một cái hẹn rõ ràng giúp ông bà yên lòng hơn nhiều so với một lời "để xem".
Lịch ba ngày đầu năm cho nhà nhỏ
Năm 2027, mùng 1 là thứ Bảy 6/2, mùng 2 Chủ nhật 7/2, mùng 3 thứ Hai 8/2. Một khung gợi ý cho nhà ít người, không kín lịch:
- Mùng 1: buổi sáng ở nhà, ăn sáng cùng nhau, lì xì, gọi video chúc Tết ông bà; buổi chiều đi dạo phố hoặc đi lễ đầu năm nếu nhà có nếp.
- Mùng 2: thăm những nhà quan trọng nhất ở gần: họ hàng, thầy cô, bạn thân của bố mẹ; buổi tối mời bạn bè đến ăn cơm hoặc đến nhà bạn.
- Mùng 3: ngày thong thả, ngủ muộn, đi chơi ngoại thành nếu thích, hoặc ở nhà xem phim, đọc sách.
- Từ mùng 4: nếu còn nghỉ, có thể đi một chuyến ngắn hoặc về thăm quê vào lúc đường đã vắng hơn.
- Mỗi ngày dành một chút thời gian dọn dẹp nhẹ để không dồn việc đến ngày cuối kỳ nghỉ.
Nếu nhà có con nhỏ, nhớ chừa giấc ngủ trưa của con trong lịch mỗi ngày. Trẻ mệt vì đi chúc Tết liên tục sẽ cáu bẳn và cả nhà mất vui; một lịch thưa vừa phải hợp với nhà nhỏ hơn.
Đây chỉ là khung; điều đáng giữ là để mỗi ngày có ít nhất một khoảng thong thả. Nhà nhỏ có lợi thế là tự do về lịch, đừng tự lấp đầy nó bằng những việc không cần thiết.
Chi tiêu Tết cho nhà nhỏ
Nhà ít người chi Tết ít hơn nhà đông về đồ ăn, nhưng không phải lúc nào cũng ít hơn về quà biếu và lì xì, vì danh sách người cần biếu vẫn là danh sách của hai bên gia đình. Chia ngân sách Tết thành vài khoản: quà và tiền biếu bố mẹ hai bên, lì xì, đồ ăn và đồ dùng, hoa và trang trí, đi lại, dự phòng. Viết ra một trang giúp hai vợ chồng cùng thấy tiền đi đâu.
Với cặp đôi trẻ, quà và tiền biếu bố mẹ hai bên là khoản dễ gây tranh luận. Nguyên tắc thường được nhiều nhà chọn là cân bằng giữa hai bên và thống nhất trước khi trao, để không ai thấy thiệt. Mức bao nhiêu là chuyện của từng nhà, tùy thu nhập; quan trọng là hai người cùng quyết.
Phần tiết kiệm được từ việc làm Tết gọn có thể dành cho một trải nghiệm chung: một chuyến đi ngắn đầu năm, một bữa ăn ở nơi cả nhà thích, hay đơn giản là để dành cho những tháng đầu năm vốn hay thiếu hụt. Chi tiêu có chủ đích làm cái Tết nhỏ thấy đủ đầy hơn.
Câu hỏi thường gặp
Nhà chỉ có hai vợ chồng thì có cần gói bánh chưng, nấu cỗ không?
Không bắt buộc. Nhiều cặp đôi mua hoặc xin vài cái bánh từ ông bà, nấu ba bốn món cho bữa đầu năm, có một món "của nhà mình" nấu kỹ. Nếu cả hai thích gói bánh, gói vài cái nhỏ như một nghi thức chung cũng là cách tạo nếp nhà.
Làm sao để Tết nhà ít người không buồn tẻ?
Tạo vài thói quen nhỏ có ý nghĩa: đi chợ hoa cùng nhau, đón giao thừa có chủ ý, sáng mùng 1 mặc đồ mới ăn sáng cùng nhau, gọi video chúc Tết ông bà, mời bạn bè cũng ở lại thành phố đến ăn một bữa cơm đầu năm.
Nhà nhỏ nên mua bao nhiêu đồ ăn Tết?
Đếm số bữa thật sự ăn ở nhà từ 29 Chạp đến mùng 4, mua vừa đủ cho các bữa đó, phần dự phòng để đông lạnh. Siêu thị ở thành phố thường mở lại từ mùng 2, mùng 3, nên không cần dự trữ nhiều như trước.
Vợ chồng trẻ năm đầu ăn Tết riêng thì báo với bố mẹ thế nào?
Nói sớm, nói cùng nhau, nêu lý do thật và hẹn một ngày về thăm cụ thể sau Tết. Mỗi người nói với bố mẹ mình sẽ dễ hơn. Gọi video giao thừa và sáng mùng 1 giúp ông bà thấy con cháu vẫn ở trong cái Tết của nhà.
Chia tiền biếu Tết bố mẹ hai bên thế nào cho công bằng?
Không có công thức chung. Nhiều gia đình chọn cân bằng giữa hai bên theo thu nhập của mình và thống nhất trước khi trao, để không ai thấy thiệt. Quan trọng là hai vợ chồng cùng quyết và cùng trao, không để một người tự quyết rồi báo lại.