Thực đơn Tết cho gia đình 4 người gọn nhất là mỗi bữa chính có 4–5 món: một món nấu mới trong ngày, hai ba món lấy từ "kho nền" làm sẵn trước Tết (bánh chưng, giò, thịt kho hoặc thịt đông, dưa hành), một đĩa rau tươi và một bát canh. Ba ngày Tết là sáu bữa chính; xoay món nấu mới theo từng bữa thì cả nhà không ngán mà người nấu cũng không phải đứng bếp cả ngày.
Bài đưa ra một thực đơn mẫu cho mùng 1 đến mùng 3 Tết Đinh Mùi (thứ Bảy 6/2 đến thứ Hai 8/2/2027), một danh sách đi chợ theo khối lượng ví dụ giả định, và cách đổi món cho nhà có trẻ nhỏ hay người lớn tuổi. Đây là mâm cỗ để cả nhà ăn, không phải mâm cúng; nhà có lễ cúng thì phần lễ theo nếp riêng của gia đình.
Nguyên tắc: một món mới, phần còn lại có sẵn
Lý do nhiều nhà ngán đồ Tết là cả ba ngày ăn đúng một mâm: bánh chưng, giò, thịt đông, dưa hành, lặp lại sáu bữa liền. Lý do người nấu mệt là ngược lại, muốn mâm nào cũng đủ món nên bữa nào cũng nấu năm sáu món. Cách giữa hai đầu là chia mâm thành hai lớp.
Lớp thứ nhất là kho nền: những món làm hoặc mua sẵn trước Tết, để được vài ngày trong tủ lạnh, lấy ra là ăn. Lớp thứ hai là món nấu mới: mỗi bữa chỉ một món nóng nấu trong vòng nửa tiếng đến một tiếng, đổi kiểu theo từng bữa, như canh, xào, hấp, lẩu. Thêm rau tươi hoặc rau luộc mỗi bữa để mâm có màu xanh và dễ ăn hơn.
Với nhà 4 người, mâm 4–5 món là đủ no. Mâm 8–10 món chỉ cần khi có khách đông; ngày thường của Tết, nhiều món quá chỉ đẻ thêm đồ thừa và thêm bát đĩa phải rửa. Bữa sáng mấy ngày Tết thì ăn nhẹ: bánh chưng rán, xôi, bánh mì với giò, hoặc phở, bún nếu gần nhà có hàng mở cửa.
Thực đơn mẫu ba ngày Tết cho nhà 4 người
Bảng dưới là một gợi ý theo khẩu vị phổ biến; mỗi vùng, mỗi nhà đổi món theo nếp của mình. Món in nghiêng là món nấu mới trong bữa.
| Bữa | Món nấu mới | Từ kho nền | Rau, canh |
|---|---|---|---|
| Trưa mùng 1 (thứ Bảy 6/2) | Gà luộc chặt đĩa | Bánh chưng, giò lụa, dưa hành | Canh măng hoặc canh bóng |
| Tối mùng 1 | Nem rán (cuốn sẵn, cấp đông, rán khi ăn) | Thịt đông, giò | Rau sống, canh rau cải |
| Trưa mùng 2 (Chủ nhật 7/2) | Cá hấp gừng hoặc cá kho | Bánh chưng, dưa hành | Rau muống xào tỏi |
| Tối mùng 2 | Lẩu nhỏ (nước dùng ninh sẵn, rau, nấm, thịt bò thái mỏng) | Phần gà còn lại xé phay | Rau ăn lẩu |
| Trưa mùng 3 (thứ Hai 8/2) | Bò xào súp lơ hoặc thịt rang | Thịt kho, giò | Canh rau ngót hoặc rau dền |
| Tối mùng 3 | Bún hoặc miến nấu từ nước luộc gà, xương ninh | Giò, chả còn lại | Rau thơm, giá |
Ở miền Nam, kho nền thường là thịt kho hột vịt, dưa kiệu, củ kiệu, bánh tét, lạp xưởng; món nấu mới có thể là canh khổ qua nhồi thịt, gỏi gà, cá lóc nướng. Nguyên tắc vẫn vậy: mâm có sẵn ba món, mỗi bữa nấu thêm một món nóng.
Kho nền: làm hoặc mua sẵn trước Tết
Kho nền là xương sống của thực đơn. Chọn món để được vài ngày trong tủ lạnh và ăn được cả nóng lẫn nguội.
- Bánh chưng hoặc bánh tét: nhà 4 người thường 2–4 chiếc bánh chưng vuông cỡ vừa là đủ cho ba ngày, tuỳ nhà ăn nhiều hay ít.
- Giò lụa, chả: một khoanh giò cỡ vừa đủ cho vài bữa; mua ở nơi quen, hỏi ngày làm.
- Thịt đông hoặc thịt kho: nấu một nồi vào khoảng 27–28 Chạp (thứ Tư 3/2 – thứ Năm 4/2/2027), chia hộp nhỏ cất ngăn mát.
- Dưa hành, củ kiệu, dưa món: muối từ giữa tháng Chạp để kịp chua tới Tết.
- Nước dùng xương ninh sẵn: chia túi, cấp đông, dùng cho canh, lẩu, bún các ngày sau.
- Nem, chả giò cuốn sẵn cấp đông: rán bữa nào lấy bữa đó.
Kho nền đừng làm nhiều quá. Thịt đông, giò, bánh chưng là ba món hay thừa nhất sau Tết. Nếu năm ngoái nhà bạn còn nửa nồi thịt đông tới mùng 6, năm nay giảm một phần ba.
Danh sách đi chợ cho ba ngày, nhà 4 người
Khối lượng dưới đây là ví dụ giả định cho nhà 2 người lớn, 2 trẻ nhỏ, ăn ở nhà sáu bữa chính; nhà ăn khoẻ hay có khách thì tăng lên.
| Nhóm | Món | Lượng ví dụ giả định | Mua khi nào |
|---|---|---|---|
| Thịt gia cầm | Gà ta nguyên con | 1 con cỡ vừa | Đặt trước, nhận 28–29 Chạp |
| Thịt heo, bò | Thịt nạc vai, ba chỉ cho thịt kho, thịt đông; thịt bò | Vài cân thịt heo, nửa cân bò | 27–28 Chạp |
| Cá | Một con cá vừa hoặc vài khúc | Đủ một bữa | Cấp đông từ trước hoặc mua 29 Chạp |
| Rau, củ | Rau cải, rau muống, rau ngót, su hào, cà rốt, súp lơ, rau thơm | Đủ hai ngày, mua thêm mùng 3 | Chiều 29 Chạp; chợ mở lại thì mua tiếp |
| Đồ khô | Măng khô, miến, mộc nhĩ, nấm hương, bún khô | Mỗi thứ một gói | Đầu tháng Chạp |
| Trái cây | Cam, quýt, bưởi, chuối | Vừa đủ ăn trong tuần | 28–29 Chạp |
Năm 2027 không có ngày 30 Tết, 29 Chạp (thứ Sáu 5/2) là ngày chợ cuối cùng. Chợ truyền thống thường đông và nghỉ sớm, siêu thị có thể mở lại từ mùng 2, mùng 3 nhưng giờ mở cửa mỗi nơi khác nhau; tính sẵn rau đủ cho tới mùng 2 là yên tâm.
Mười món nấu mới để xoay vòng
Món nấu mới là thứ giữ cho mâm Tết không ngán. Danh sách dưới đây toàn món nấu được trong khoảng nửa tiếng đến một tiếng, mỗi món một kiểu chế biến khác nhau.
- Gà luộc lá chanh, chấm muối tiêu chanh; nước luộc để nấu canh, nấu miến bữa sau.
- Cá hấp gừng hành trong nồi cơm điện hoặc xửng hấp; nhẹ bụng, hợp người lớn tuổi.
- Canh măng khô nấu xương ninh sẵn từ trước, chỉ cần hâm và nêm lại.
- Bò xào súp lơ, cần tỏi: xào nhanh trên lửa lớn, có rau có thịt.
- Tôm rang thịt hoặc tôm hấp cho trẻ nhỏ thích ăn.
- Nộm su hào cà rốt, nộm gà xé: chua ngọt, giải ngán sau đồ mỡ.
- Lẩu nhỏ cho bữa tối: nước dùng có sẵn, thêm rau, nấm, thịt thái mỏng.
- Miến xào lòng gà, miến trộn từ phần gà còn lại.
- Canh khổ qua nhồi thịt theo nếp nhiều nhà miền Nam.
- Trứng đúc thịt, trứng hấp: món nhanh nhất khi mâm thiếu một món mềm cho trẻ.
Mỗi bữa chọn một món, sao cho hai bữa liền nhau không trùng kiểu chế biến: hôm nay luộc thì mai xào, trưa hấp thì tối lẩu. Món nấu mới cũng là chỗ dùng lại phần kho nền một cách khéo, như gà luộc thừa thành miến gà, thịt kho thừa thành cơm rang.
Khi khách đến chúc Tết bất ngờ
Mấy ngày Tết, khách đến không báo trước là chuyện bình thường: họ hàng ghé qua, bạn cũ của bố mẹ, hàng xóm sang chúc Tết. Mời ở lại ăn cơm thì phải có mâm thêm trong vài phút. Kho nền chính là thứ cứu bữa lúc này: giò thái, bánh chưng cắt, dưa hành, thịt đông lấy ra là có ba món.
Thêm một món nóng nhanh từ đồ cấp đông: nem rán trong nồi chiên không dầu khoảng mười lăm phút, hoặc nấu bát canh từ túi nước dùng ninh sẵn. Một đĩa trái cây và ấm trà là đủ thành mâm tiếp khách tử tế. Không cần chạy ra chợ, nhất là khi nhiều chợ còn nghỉ.
Nếu khách uống rượu bia, chuẩn bị thêm nước lọc, trà, nước ngọt; hỏi ai lái xe về để không mời rượu người đó. Đã uống rượu bia thì không lái xe, và chủ nhà khéo là người không ép khách uống thêm chén nào.
Đổi món cho trẻ nhỏ và người lớn tuổi
Trẻ nhỏ thường không ăn được nhiều đồ Tết béo và mặn: giò, thịt đông, dưa hành. Mỗi bữa nên có một món con thích và một món mềm, như canh có thịt băm, trứng hấp, cá hấp gỡ xương. Nem rán, gà luộc cũng hợp với trẻ nếu cắt nhỏ. Bánh chưng nên cắt miếng nhỏ, ăn kèm canh, vì nếp dẻo dễ làm trẻ nhỏ khó nuốt.
Người lớn tuổi răng yếu, nhiều người đang theo lời dặn ăn nhạt của bác sĩ. Món luộc, hấp, canh hợp hơn món rán, món kho mặn. Có thể để riêng một phần ít muối trước khi nêm cho cả nhà. Với người có bệnh nền như tiểu đường, huyết áp, mọi thay đổi chế độ ăn nên theo hướng dẫn của bác sĩ đang theo dõi, bài này không thay được lời dặn đó.
Một bát canh rau mỗi bữa và một đĩa trái cây sau bữa giúp mâm Tết cân hơn cho cả nhà. Nhớ cả nước uống: mấy ngày Tết nhiều người uống nước ngọt, rượu bia nhiều hơn uống nước lọc. Nhà có tiếp khách uống rượu bia thì nhắc nhau: đã uống rượu bia thì không lái xe.
Lịch nấu để người nấu không kiệt sức
Thực đơn tốt mà dồn hết vào một người thì Tết vẫn mệt. Chia việc theo ngày giúp ai cũng có thời gian nghỉ.
- Giữa tháng Chạp: muối dưa hành, mua đồ khô; đặt bánh chưng, giò, gà nếu không tự làm.
- Cuối tuần 30–31/1/2027 (23–24 Chạp): ninh nước dùng, cuốn nem, chia túi cấp đông.
- Thứ Tư 3/2 – thứ Năm 4/2 (27–28 Chạp): nấu thịt đông hoặc thịt kho, sơ chế rau củ để được lâu.
- Thứ Sáu 5/2 (29 Chạp): đi chợ lần cuối, luộc gà, nấu bữa tất niên.
- Mùng 1 đến mùng 3: mỗi bữa chỉ nấu một món mới; chia lượt người nấu và người rửa bát giữa các thành viên.
Trẻ lớn có thể nhận việc nhặt rau, bày bát đũa, lau bàn; người lớn tuổi khoẻ có thể nêm nếm, chỉ dạy món của nhà. Bếp Tết là chỗ cả nhà làm cùng nhau, không phải chỗ một người gánh hết.
Câu hỏi thường gặp
Thực đơn Tết cho gia đình 4 người nên có bao nhiêu món mỗi bữa?
Khoảng 4–5 món là đủ: một món nấu mới, hai ba món làm sẵn như bánh chưng, giò, thịt kho, thêm rau và canh. Mâm 8–10 món chỉ cần khi có khách đông; nhiều món hơn chỉ thêm đồ thừa.
Nhà 4 người cần bao nhiêu bánh chưng cho ba ngày Tết?
Thường 2–4 chiếc bánh chưng vuông cỡ vừa là đủ, tuỳ nhà ăn nhiều hay ít và có biếu ai không. Năm trước còn thừa nhiều thì năm nay bớt đi; bánh chưng là món hay bị bỏ phí nhất sau Tết.
Làm sao để ăn Tết không bị ngán?
Mỗi bữa đổi một món nấu mới theo kiểu khác nhau (luộc, hấp, xào, lẩu, canh), luôn có rau tươi và canh, và đừng bày toàn bộ đồ Tết lên mọi mâm. Trái cây sau bữa cũng giúp dễ ăn hơn.
Năm 2027 chợ Tết mở tới ngày nào?
Tháng Chạp năm Bính Ngọ chỉ có 29 ngày, nên 29 Chạp (thứ Sáu 5/2/2027) là ngày chợ cuối trước giao thừa. Giờ mở lại sau Tết của chợ, siêu thị mỗi nơi khác nhau; nên mua rau đủ dùng tới mùng 2.
Thực đơn Tết cho nhà có trẻ nhỏ cần lưu ý gì?
Mỗi bữa có món mềm như trứng hấp, canh thịt băm, cá hấp gỡ xương; cắt bánh chưng miếng nhỏ, ăn kèm canh. Hạn chế đồ quá béo, quá mặn. Trẻ có dị ứng thức ăn thì tránh hẳn món đó theo hướng dẫn của bác sĩ.
Bữa sáng mấy ngày Tết nên ăn gì cho gọn?
Ăn nhẹ là đủ: bánh chưng rán, xôi, bánh mì kẹp giò, hoặc nấu nhanh một nồi bún, miến từ nước dùng ninh sẵn. Để dành sức cho hai bữa chính và những buổi đi chúc Tết.