Đưa ông bà về quê ăn Tết đường dài an toàn nhất khi chọn phương tiện cho phép ông bà nằm hoặc đứng dậy đi lại được, chia đường thành nhiều chặng có nghỉ, đi ban ngày, có con cháu đi kèm suốt chặng, và mang theo một túi riêng gồm thuốc, giấy tờ, áo ấm, nước uống. Người cầm lái ô tô thì tuyệt đối không uống rượu bia; luật hiện hành cấm điều khiển phương tiện khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.
Bài này giúp bạn so các phương tiện theo góc nhìn của người cao tuổi, sắp chặng nghỉ, chuẩn bị đồ, và nhận ra lúc nào cần dừng lại đưa ông bà đi khám. Bài không nêu giá vé hay tên hãng; thông tin vé và dịch vụ hỗ trợ bạn xem ở kênh chính thức của từng đơn vị vận tải.
Đường dài với người cao tuổi: điều gì khác
Một chuyến đi bốn, năm tiếng với người trẻ chỉ là hơi mệt; với người cao tuổi, đó có thể là nhiều giờ ngồi một tư thế, ít uống nước vì ngại đi vệ sinh, lạnh vì điều hoà, say xe, đau lưng, và quên uống thuốc vì lỡ giờ. Những chuyến đi dịp Tết còn thêm đường đông, chờ đợi lâu ở bến, ở ga, ở sân bay.
Ngồi lâu một chỗ không cử động là điều nhiều bác sĩ khuyên người cao tuổi nên tránh; đứng dậy đi lại nhẹ nhàng, vận động cổ chân sau mỗi khoảng thời gian là thói quen tốt. Người có bệnh nền về tim mạch, huyết áp, hô hấp, hoặc vừa ốm dậy nên hỏi bác sĩ trước chuyến đi xem có điều gì cần lưu ý riêng.
Vì vậy, khi lên kế hoạch về quê có ông bà đi cùng, hãy lấy sức của ông bà làm chuẩn chứ không lấy tốc độ. Đến muộn hơn một chút nhưng ông bà khoẻ, đủ sức vui Tết, tốt hơn nhiều so với đi một mạch rồi ông bà mệt lả suốt mấy ngày đầu năm.
Chọn ngày đi cũng là một cách giữ sức cho ông bà. Năm 2027, tháng Chạp chỉ có 29 ngày, ngày cuối là thứ Sáu 5/2; những ngày sát Tết đường sá, bến xe, nhà ga thường đông nhất. Nếu công việc cho phép, đưa ông bà về sớm vài ngày, hoặc cho ông bà đi trước cùng một người con, những người còn lại về sau. Lịch nghỉ Tết chính thức của người lao động bạn chờ thông báo của cơ quan có thẩm quyền rồi mới chốt vé.
Chọn phương tiện theo sức của ông bà
Bảng dưới so các phương tiện thường dùng khi về quê dịp Tết, nhìn từ phía người cao tuổi. Không nêu giá, không nêu hãng; chọn theo quãng đường, sức khoẻ và điều kiện của gia đình.
| Phương tiện | Hợp với ông bà ở điểm nào | Điểm cần để ý |
|---|---|---|
| Tàu hoả, giường nằm | Nằm được, đứng dậy đi lại được, có nhà vệ sinh trên tàu | Chọn giường tầng thấp, đặt vé sớm, ga đông người dịp Tết |
| Xe khách giường nằm | Nằm được, đi thẳng | Giường hẹp, lối đi chật, ít điểm dừng; khó cho người đi lại khó khăn |
| Máy bay | Thời gian di chuyển ngắn nhất | Phải đến sớm, đi bộ nhiều trong sân bay; đăng ký trước dịch vụ hỗ trợ nếu cần |
| Ô tô riêng, gia đình tự lái | Chủ động dừng nghỉ, mang được nhiều đồ | Người lái phải tỉnh táo, nghỉ đủ, tuyệt đối không uống rượu bia |
| Xe máy đường dài | Không phù hợp | Không nên chở ông bà đường dài bằng xe máy: lạnh, mệt, nguy cơ tai nạn cao |
Với quãng đường rất dài, nhiều gia đình kết hợp: máy bay hoặc tàu cho chặng chính, rồi ô tô từ ga, sân bay về nhà. Ông bà đỡ mệt hơn hẳn so với ngồi ô tô cả ngày.
Chia chặng và dừng nghỉ khi đi ô tô
Nếu đi ô tô, chủ động chia đường là lợi thế lớn nhất. Một kế hoạch gợi ý:
- Xuất phát sau khi ông bà đã ăn sáng nhẹ, uống thuốc buổi sáng; không đi quá sớm khi trời còn tối và lạnh.
- Dừng nghỉ sau khoảng mỗi hai tiếng, hoặc sớm hơn nếu ông bà cần. Ông bà xuống xe, đi lại vài phút, đi vệ sinh, uống nước.
- Chọn trạm dừng có nhà vệ sinh sạch, có chỗ ngồi; ghi sẵn vài điểm dừng trên đường.
- Nếu đường quá dài, nghỉ qua đêm ở một điểm giữa đường thay vì cố đi một mạch.
- Tránh lái xe vào ban đêm, nhất là đêm giao thừa và những đêm đầu năm khi nhiều người đã uống rượu bia.
- Người lái không uống rượu bia, nghỉ ngơi đủ trước chuyến đi, đổi lái nếu có người khác lái được.
Chia chặng làm chuyến đi dài hơn, nhưng ông bà đến nơi còn sức, người lái cũng an toàn hơn. Dịp Tết, mệt mỏi và buồn ngủ khi lái xe là một trong những nguy cơ lớn mà ai cũng nên tính đến.
Túi đồ riêng cho ông bà
Chuẩn bị một túi nhỏ để ngay cạnh chỗ ngồi của ông bà, không cất trong cốp xe hay khoang hành lý:
- Thuốc đang dùng đủ cho cả chuyến đi và những ngày ở quê, kèm đơn thuốc gần nhất.
- Sổ khám bệnh, thẻ bảo hiểm y tế, giấy tờ tuỳ thân.
- Áo khoác, khăn quàng, mũ len, tất; điều hoà trên xe, tàu, máy bay thường lạnh.
- Chai nước, đồ ăn nhẹ dễ tiêu, khăn giấy, khăn ướt.
- Gối kê cổ, chăn mỏng nếu đi tàu, xe giường nằm.
- Kính, máy trợ thính và pin dự phòng nếu ông bà dùng.
- Gậy chống hoặc dụng cụ đi lại quen dùng.
- Túi nilon sạch phòng say xe, và đồ vệ sinh cá nhân riêng nếu ông bà cần.
Ghi số điện thoại của con cháu đi cùng và của người nhà ở quê vào một mảnh giấy, để trong túi áo ông bà. Ở ga, ở sân bay đông người, nếu lạc nhau, ông bà hoặc người giúp đỡ có thể gọi ngay.
Đến giờ uống thuốc trên đường thì uống đúng giờ, không đợi về đến nhà. Đặt chuông nhắc trên điện thoại của người đi cùng để khỏi quên giữa lúc chuyển xe, chờ tàu.
Đi tàu, đi máy bay với người cao tuổi
Đặt chỗ phù hợp. Đi tàu chọn giường tầng thấp, gần nhà vệ sinh nhưng không sát cửa. Đi máy bay chọn ghế gần lối đi để ông bà đứng dậy dễ.
Đăng ký hỗ trợ trước. Nhiều đơn vị vận tải có dịch vụ hỗ trợ hành khách cao tuổi, hành khách đi lại khó khăn, như xe lăn trong nhà ga, sân bay. Xem kênh chính thức và đăng ký trước theo hướng dẫn, không đợi đến nơi mới hỏi.
Đến sớm hơn thường lệ. Ga, sân bay dịp Tết rất đông. Đến sớm để ông bà có thời gian ngồi nghỉ, đi vệ sinh, không phải vội vàng.
Một người lo riêng ông bà. Trong nhóm đi, phân công một người chỉ lo ông bà: giữ giấy tờ, dắt ông bà, không phải đồng thời trông trẻ và kéo hành lý.
Mang thuốc trong hành lý xách tay. Không để thuốc trong hành lý ký gửi, vì có thể bị chậm hoặc thất lạc. Mang kèm đơn thuốc để trình khi cần, nhất là với thuốc dạng lỏng, thuốc tiêm.
Báo người nhà ở quê giờ đến. Nhờ người ở quê ra ga, ra bến, ra sân bay đón đúng giờ. Ông bà xuống tàu, xuống máy bay mệt, có người quen đón ngay giúp ông bà yên tâm, không phải đứng chờ giữa đám đông.
Ô tô có cả ông bà và cháu nhỏ: sắp chỗ ngồi
Khi cả ba thế hệ đi chung một chiếc ô tô, sắp chỗ ngồi cần nghĩ đến cả an toàn lẫn sự thoải mái. Mọi người trên xe đều thắt dây an toàn, kể cả hàng ghế sau và kể cả những đoạn đường ngắn. Ông bà ngồi ở vị trí dễ lên xuống, có chỗ duỗi chân, xa cửa gió điều hoà thổi thẳng vào người.
Với trẻ em, luật trật tự, an toàn giao thông đường bộ hiện hành có quy định về việc trẻ em dưới một độ tuổi và chiều cao nhất định không được ngồi cùng hàng ghế với người lái (trừ xe chỉ có một hàng ghế), và phải dùng thiết bị an toàn phù hợp. Quy định cụ thể và lộ trình áp dụng bạn tra văn bản hiện hành trước chuyến đi; về nguyên tắc, trẻ nhỏ ngồi ghế sau, trong ghế dành cho trẻ phù hợp với cân nặng và chiều cao.
Không để trẻ ngồi trong lòng ông bà suốt chặng đường. Ông bà thương cháu, muốn bế cháu, nhưng khi phanh gấp, vòng tay người lớn không giữ được đứa trẻ. Ông bà ngồi cạnh ghế của cháu, trò chuyện, đưa đồ chơi cho cháu, là cách vừa vui vừa an toàn.
Khi nào cần dừng lại, đưa ông bà đi khám
Say xe, mệt mỏi, buồn ngủ là chuyện thường gặp trên đường dài. Cho ông bà nghỉ, hít thở không khí trong lành, uống chút nước, thường sẽ đỡ. Không tự cho ông bà uống thuốc chống say mà chưa hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, nhất là khi ông bà đang dùng nhiều loại thuốc khác.
Có những dấu hiệu không phải say xe và cần dừng lại tìm cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115: méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, nói khó đột ngột; đau tức ngực, khó thở, vã mồ hôi; một bên bắp chân sưng đau bất thường sau khi ngồi lâu; lú lẫn, lơ mơ; ngất. Ghi lại giờ bắt đầu có dấu hiệu để báo cho nhân viên y tế.
Trước chuyến đi, tra sẵn vài bệnh viện, trạm y tế dọc đường và ở quê. Biết trước chỗ cần đến giúp bạn bình tĩnh hơn nhiều khi có chuyện, thay vì phải tìm kiếm trong lúc hoảng.
Về đến quê, để ông bà nghỉ ngơi trọn ngày đầu, chưa vội đi chúc Tết, chưa vội tiếp khách. Một đêm ngủ ngon ở nhà mình giúp ông bà hồi sức sau chuyến đi dài, và những ngày Tết sau đó mới thật sự vui.
Câu hỏi thường gặp
Đưa ông bà về quê ăn Tết nên đi phương tiện gì?
Tuỳ quãng đường và sức khoẻ ông bà. Tàu giường nằm cho phép nằm và đi lại; máy bay nhanh nhất nhưng phải đến sớm, đi bộ nhiều; ô tô riêng chủ động dừng nghỉ. Không nên chở ông bà đường dài bằng xe máy.
Đi ô tô đường dài với ông bà bao lâu thì nên dừng nghỉ?
Khoảng mỗi hai tiếng hoặc sớm hơn nếu ông bà cần, để ông bà xuống xe đi lại, đi vệ sinh, uống nước. Đường quá dài thì nghỉ qua đêm ở giữa đường thay vì cố đi một mạch.
Người cao tuổi đi máy bay dịp Tết cần chuẩn bị gì?
Chọn ghế gần lối đi, đăng ký trước dịch vụ hỗ trợ nếu ông bà đi lại khó, đến sân bay sớm, mang thuốc trong hành lý xách tay, phân công một người chỉ lo riêng ông bà.
Ông bà bế cháu ngồi trong lòng trên ô tô có được không?
Không nên. Khi phanh gấp, vòng tay người lớn không giữ được trẻ. Trẻ ngồi ghế sau, trong ghế dành cho trẻ phù hợp; quy định cụ thể về chỗ ngồi của trẻ em trên ô tô bạn tra văn bản hiện hành.
Có nên cho ông bà uống thuốc chống say xe?
Không tự cho uống khi chưa hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, nhất là khi ông bà đang dùng nhiều loại thuốc. Cho ông bà nghỉ, hít thở không khí trong lành, ngồi ở vị trí ít xóc thường giúp đỡ say.
Dấu hiệu nào trên đường cần đưa ông bà đi khám ngay?
Méo miệng, yếu tê một bên tay chân, nói khó đột ngột; đau tức ngực, khó thở; một bên bắp chân sưng đau bất thường sau khi ngồi lâu; lú lẫn, ngất. Dừng lại tìm cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115.
