Người đi làm tới sát 29 Chạp (thứ Sáu 5/2/2027) chỉ còn hai cuối tuần trọn vẹn để lo đồ ăn Tết: 23–24/1 (16–17 Chạp) và 30–31/1 (23–24 Chạp). Cuối tuần đầu hợp với món để lâu và đồ cấp đông như dưa hành, nước dùng, nem cuốn sẵn; cuối tuần sau hợp với món để ngăn mát vài ngày và sơ chế; còn món cần tươi như gà luộc, rau thì để tới 28, 29 Chạp.
Bài chia món theo thời gian để được, kèm cách cất và ngày nên ăn, để mấy buổi tối cuối cùng trước Tết bạn chỉ phải hoàn thiện chứ không phải nấu từ đầu. Mọi mốc bảo quản ở đây là thường thức an toàn thực phẩm trong gia đình; món mua sẵn thì theo hướng dẫn trên bao bì hoặc của nơi bán.
Lịch làm sẵn theo hai cuối tuần
Cách chia dưới đây dành cho nhà 4–6 người, một hai người nấu. Đổi món theo nếp nhà mình, giữ nguyên nguyên tắc: thứ để lâu làm trước, thứ cần tươi làm sau.
| Mốc | Ngày | Món nên làm | Cất ở đâu |
|---|---|---|---|
| Cuối tuần thứ nhất | Thứ Bảy, Chủ nhật 23–24/1/2027 (16–17 Chạp) | Muối dưa hành, củ kiệu; ninh nước dùng xương; cuốn nem, chả giò; làm mứt nếu nhà quen làm | Dưa: lọ kín nơi thoáng; nước dùng, nem: ngăn đá |
| Các tối trong tuần | 25–29/1 | Mua đồ khô, ngâm măng khô, chuẩn bị gia vị, dọn tủ lạnh | Đồ khô: hộp kín |
| Cuối tuần thứ hai | Thứ Bảy, Chủ nhật 30–31/1/2027 (23–24 Chạp) | Làm chả, ướp thịt để cấp đông; luộc măng; sơ chế lòng, mộc nhĩ, nấm | Ngăn đá cho phần ăn sau mùng 3 |
| Tối thứ Tư, thứ Năm | 3–4/2 (27–28 Chạp) | Nấu thịt đông hoặc thịt kho, nấu canh măng, rửa rau củ để được lâu | Ngăn mát, chia hộp |
| Thứ Sáu | 5/2 (29 Chạp) | Luộc gà, mua rau lá, nấu bữa tất niên | Ăn trong ngày, phần còn lại ngăn mát |
Nếu cơ quan cho nghỉ sớm hơn, dời các việc của tối thứ Tư, thứ Năm lên ban ngày. Lịch nghỉ Tết chính thức năm 2027 còn chờ thông báo.
Món làm cuối tuần thứ nhất: để được lâu
Dưa hành, củ kiệu, dưa món. Muối khoảng hai tuần trước Tết là vừa kịp chua. Dùng lọ thuỷ tinh sạch, tráng nước sôi, để ráo; nén cho nước muối ngập hết hành. Nếu váng trắng nhiều, mùi khó chịu, hành nhũn thì bỏ.
Nước dùng xương. Ninh xương heo hoặc xương gà, hớt bọt, lọc trong, để nguội nhanh, chia túi vừa một lần nấu, ghi ngày, cấp đông. Một túi là một nồi canh măng, một nồi miến hay nước lẩu trong Tết.
Nem rán, chả giò cuốn sẵn. Cuốn xong xếp một lớp lên khay, cấp đông cho cứng rồi mới dồn vào túi để không dính nhau. Khi ăn, rán thẳng từ ngăn đá hoặc để ngăn mát cho mềm bớt, không rã đông ở nhiệt độ phòng.
Thịt ướp sẵn để nướng, quay. Ướp sườn, ba chỉ, chân gà với gia vị, chia túi phẳng, cấp đông. Thịt ướp rồi cấp đông thấm đều hơn, đến ngày ăn chỉ việc rã đông trong ngăn mát và cho vào nồi chiên không dầu.
Mứt nhà làm. Mứt gừng, mứt dừa, mứt bí làm khô kỹ, để nguội, cho vào hộp kín. Mứt còn ẩm dễ mốc; làm vừa đủ ăn và biếu, không làm nhiều.
Món làm cuối tuần thứ hai và các tối cuối
Những món này cần tươi hơn, nên làm gần Tết, cất ngăn mát và ăn trong vài ngày đầu năm.
- Thịt đông: nấu tối 27 hoặc 28 Chạp, đổ khuôn nhỏ, để ngăn mát; miền Bắc mùa lạnh thịt đông đẹp, miền Nam nên giữ hẳn trong tủ lạnh.
- Thịt kho, thịt kho hột vịt: nấu trước một hai ngày, để ngăn mát, mỗi lần ăn múc một phần ra hâm sôi; không hâm cả nồi nhiều lần.
- Canh măng: măng khô ngâm, luộc kỹ từ cuối tuần thứ hai; ngày 28 Chạp nấu với nước dùng có sẵn.
- Rau củ để được lâu: su hào, cà rốt, súp lơ, bắp cải rửa, để ráo, cho vào túi có lỗ thoáng ở ngăn rau.
- Thịt bò, thịt gà thái sẵn để xào: chia phần, ướp nhẹ, cấp đông; tối hôm trước chuyển xuống ngăn mát để rã đông.
- Gà luộc: luộc ngày 29 Chạp hoặc sáng mùng Một; gà luộc để ngăn mát ăn trong khoảng hai ngày.
Món nào nấu xong cũng chia hộp nhỏ, để nguội bớt rồi cất trong vòng khoảng hai giờ. Một nồi to để nguyên trên bếp qua đêm là cách dễ làm hỏng cả nồi nhất.
Ghi ngày lên hộp: việc nhỏ cứu cả tủ lạnh
Tới mùng 3, mùng 4, tủ lạnh nhà nào cũng có cả chục hộp giống nhau, không ai nhớ hộp nào nấu hôm nào. Dán một miếng băng dính giấy lên nắp, viết tên món và ngày nấu. Việc này mất vài giây cho mỗi hộp, nhưng giúp cả nhà biết món nào phải ăn trước, món nào đã quá lâu nên bỏ.
Xếp hộp theo nguyên tắc đồ cũ ra trước: hộp nấu sớm đặt phía ngoài, hộp mới đặt phía trong. Trong ngăn đá, để một tờ giấy dán ở cửa tủ liệt kê những gì đang có, gạch đi khi lấy ra. Đến lúc cần món nấu nhanh cho khách, bạn biết ngay còn túi nem hay túi nước dùng nào.
Một thói quen tốt nữa là để riêng một ngăn cho đồ đã rã đông. Thực phẩm đã rã đông trong ngăn mát nên dùng sớm; không nên cấp đông lại khi đã rã đông ở nhiệt độ phòng.
Rã đông và hâm lại cho đúng
Cách rã đông an toàn nhất là chuyển túi từ ngăn đá xuống ngăn mát từ tối hôm trước. Cần gấp thì ngâm cả túi kín trong nước lạnh, thay nước sau mỗi khoảng nửa tiếng, hoặc dùng chức năng rã đông của lò vi sóng rồi nấu ngay. Không để đồ đông lạnh ngoài bàn bếp cả buổi cho tan.
Nước dùng đông đá có thể cho thẳng vào nồi đun, không cần rã trước. Nem, chả giò rán thẳng từ ngăn đá với lửa vừa, rán lâu hơn một chút cho chín đều bên trong. Thịt kho, canh hâm sôi lại kỹ; món nào đã hâm nhiều lần, mùi vị đổi khác thì nên bỏ.
Đồ ăn đã nấu chín, như thịt kho, canh, khi hâm lại nên hâm phần vừa ăn, đun tới khi sôi đều, không chỉ hâm cho ấm. Món đã để ngoài trong cả bữa ăn mà còn thừa thì nên cất ngay sau bữa, không để tới bữa sau mới cất.
Một mẹo cho người bận: tối trước mỗi ngày Tết, mở tủ đông chọn món cho bữa trưa hôm sau, chuyển xuống ngăn mát. Sáng ra chỉ còn nấu, không phải nghĩ.
Dụng cụ nên có trước khi bắt tay làm sẵn
Làm sẵn đồ Tết dễ hơn nhiều khi có đủ đồ đựng. Mua hoặc tìm lại những thứ này từ cuối tuần thứ nhất.
- Hộp vuông có nắp cùng cỡ: xếp chồng gọn trong tủ, nhìn được bên trong; loại dùng được trong lò vi sóng càng tiện.
- Túi zip hoặc túi trữ đông: cho nước dùng, nem, thịt ướp; ép phẳng trước khi cấp đông để xếp đứng như sách.
- Khay phẳng: để cấp đông nem, chả giò từng chiếc trước khi dồn túi.
- Lọ thuỷ tinh có nắp kín: cho dưa hành, củ kiệu, mứt.
- Băng dính giấy và bút lông: ghi tên món, ngày làm.
- Nhiệt kế tủ lạnh nhỏ (nếu có): để biết ngăn mát có đủ lạnh khi tủ đầy đồ; mức thường được khuyên là khoảng dưới 5 độ C cho ngăn mát và khoảng âm 18 độ C cho ngăn đá.
Không cần mua mới tất cả. Hộp đựng các năm trước, lọ thuỷ tinh rửa sạch vẫn dùng tốt; chỉ cần kiểm nắp còn kín, hộp không nứt.
Chia việc làm sẵn trong nhà
Làm sẵn là việc hợp để cả nhà cùng làm, vì phần lớn không cần tay nghề cao. Trẻ lớn có thể bóc hành, nhặt rau, xếp nem lên khay, dán nhãn hộp. Người lớn tuổi có kinh nghiệm muối dưa, nêm nước dùng, cuốn nem nhanh. Người trẻ khoẻ lo phần đi chợ, xách đồ, ninh xương, rửa nồi to.
Nên phân công trước bằng một tin nhắn trong nhóm gia đình: ai đi chợ sáng thứ Bảy, ai ninh nước dùng, ai cuốn nem chiều Chủ nhật. Làm cùng một buổi, có nhạc, có trà, việc làm sẵn đồ Tết thành một buổi sum họp nhỏ trước Tết, chứ không phải gánh nặng của riêng một người.
Với nhà có hai vợ chồng đi làm và con nhỏ, có thể chia theo ca: một người trông con, một người nấu, đổi nhau sau hai tiếng. Hai cuối tuần, mỗi cuối tuần hai ca như vậy là đủ cho phần lớn đồ Tết của một nhà 4 người.
Đừng làm sẵn quá nhiều
Tâm lý chung của người lo Tết là sợ thiếu. Kết quả là ngăn đá đầy nem tới tận tháng Ba, nồi thịt đông còn một nửa sau rằm. Trước khi làm, nhìn lại năm ngoái: món nào thừa nhiều nhất thì năm nay giảm. Nhà 4 người hiếm khi ăn hết hơn một mẻ nem cuốn trong cả kỳ nghỉ.
Nhớ rằng mấy ngày Tết nhà bạn có thể đi chúc Tết, ăn cỗ ở nhà nội ngoại, được mời ăn ở nhà bạn bè. Số bữa ăn ở nhà thật sự thường ít hơn mình tưởng. Làm sẵn cho khoảng hai phần ba số bữa là vừa, phần còn lại nấu linh hoạt.
Và nếu trong hai cuối tuần đó bạn chỉ làm được một nửa, không sao. Phần còn lại có thể mua sẵn ở nơi tin cậy. Đồ Tết làm sẵn là để mấy ngày Tết nhẹ nhàng hơn, không phải thêm một danh sách việc phải hoàn thành bằng mọi giá.
Một gợi ý để tự kiểm: sau Tết, khoảng mùng 6, mở tủ đông ra đếm những gì còn lại và ghi vào điện thoại. Năm sau đọc lại ghi chú đó trước khi đi chợ, bạn sẽ biết chính xác nhà mình cần làm bao nhiêu.
Câu hỏi thường gặp
Những món Tết nào có thể làm sẵn từ hai tuần trước?
Dưa hành, củ kiệu, dưa món (muối khoảng hai tuần là vừa chua), nước dùng xương cấp đông, nem và chả giò cuốn sẵn cấp đông, mứt khô nhà làm. Những món này để được lâu nếu làm và cất đúng cách.
Năm 2027 người đi làm còn mấy cuối tuần để chuẩn bị đồ Tết?
Hai cuối tuần trọn vẹn: 23–24/1/2027 (16–17 Chạp) và 30–31/1/2027 (23–24 Chạp). Sau đó là các tối trong tuần cuối và ngày 29 Chạp, thứ Sáu 5/2, trước giao thừa.
Thịt đông, thịt kho nên nấu trước Tết mấy ngày?
Khoảng một đến hai ngày trước Tết, tức 27–28 Chạp, cất ngăn mát và ăn trong vài ngày đầu năm. Muốn để lâu hơn thì chia một phần cấp đông. Mỗi lần ăn chỉ múc phần cần ra hâm sôi.
Nem rán cấp đông có cần rã đông trước khi rán không?
Không cần. Rán thẳng từ ngăn đá với lửa vừa, lâu hơn một chút để chín đều bên trong; hoặc để ngăn mát cho mềm bớt. Không nên rã đông nem ở nhiệt độ phòng nhiều giờ.
Đồ ăn đã rã đông có cấp đông lại được không?
Không nên cấp đông lại thực phẩm đã rã đông ở nhiệt độ phòng. Đồ rã đông trong ngăn mát nên nấu và dùng sớm. Chia túi nhỏ ngay từ đầu để mỗi lần chỉ lấy vừa đủ.
Làm sao biết hộp đồ ăn trong tủ lạnh đã để quá lâu?
Ghi tên món và ngày nấu lên nắp hộp ngay khi cất. Khi lấy ra, nếu có mùi chua lạ, nhớt, mốc hoặc đã quá vài ngày ở ngăn mát thì bỏ. Đồ cũ xếp phía ngoài để ăn trước.
