Khi bạn vẫn đi làm đến 28 hay 29 tháng Chạp, cách lo Tết hiệu quả nhất không phải là chia việc theo tuần mà là chia theo mức ưu tiên: một nhóm phải làm, một nhóm nên làm và một nhóm có thì tốt, rồi chủ động bỏ bớt nhóm cuối khi thiếu thời gian. Tết Đinh Mùi rơi vào thứ Bảy 6/2/2027, và năm nay không có ngày 30 Tết, nên quỹ thời gian còn ngắn hơn mọi năm một ngày.
Danh sách việc Tết theo tuần thường rất đẹp trên giấy, nhưng vỡ ngay khi công ty dồn việc cuối năm. Bài này đưa một cách làm khác: phân loại, gom việc theo chuyến, giao bớt cho người khác, và dành vài phút mỗi tối để giữ nhịp. Mục tiêu là đến giao thừa, những thứ quan trọng nhất đã xong và bạn còn đủ sức ngồi ăn bữa tất niên.
Vì sao danh sách theo tuần hay vỡ với người đi làm
Các bảng "việc Tết theo tuần" giả định rằng mỗi tuần bạn có một lượng thời gian rảnh như nhau. Người đi làm ở thành phố thì ngược lại: tuần đầu tháng Chạp còn thong thả, nhưng hai tuần cuối là lúc chốt số liệu, giao hàng, tất niên, bàn giao, trùng đúng lúc danh sách Tết dài nhất. Kết quả là việc của tuần ba trượt sang tuần bốn, việc tuần bốn trượt sang 28, 29 Chạp, và đêm giao thừa thành đêm chạy nước rút.
Thêm nữa, danh sách theo tuần không nói việc nào quan trọng hơn việc nào. Khi bị dồn, người ta thường làm việc dễ trước, như mua thêm một món trang trí, trong khi việc khó nhưng quan trọng, như đặt vé, gửi quà cho bố mẹ ở xa, cứ bị lùi. Đến lúc nhận ra thì đã muộn.
Cách chia theo mức ưu tiên giải quyết cả hai điểm. Bạn biết việc nào phải xong bằng mọi giá, việc nào có thể làm muộn, việc nào bỏ được. Khi thời gian bị cắt, bạn cắt từ dưới lên, không cắt ngẫu nhiên. Nếu nhà bạn đã quen với lịch theo tuần thì vẫn giữ, chỉ cần gắn thêm nhãn ưu tiên cho từng việc.
Ba nhóm việc Tết: phải làm, nên làm, có thì tốt
Mỗi nhà một khác, nhưng phần lớn gia đình ở thành phố có thể xếp các việc thường gặp như bảng dưới. Bạn chép bảng ra, thêm bớt cho đúng nhà mình.
| Nhóm | Ví dụ | Hạn chót gợi ý | Nếu không kịp |
|---|---|---|---|
| Phải làm | Vé đi lại hoặc kế hoạch đón ông bà; quà và tiền Tết cho bố mẹ hai bên; đồ ăn cho mấy ngày đầu năm; thuốc men thường dùng; tiền mặt cần thiết | Trước 25 Chạp (thứ Hai 1/2/2027) | Không có phương án bỏ; phải xin nghỉ hoặc nhờ người làm thay |
| Nên làm | Dọn nhà cơ bản; hoa và cây Tết; quà cho người thân gần, thầy cô, hàng xóm; quần áo mới cho con; mâm cỗ ngày đầu năm | Trước 28 Chạp (thứ Năm 4/2) | Làm phiên bản gọn: dọn phòng khách và bếp, một bình hoa, đặt cỗ sẵn |
| Có thì tốt | Tự làm mứt, gói bánh; trang trí cầu kỳ; sắp tủ áo, tủ sách; mua đồ dùng mới thay đồ cũ còn dùng được | Không có hạn | Bỏ không tiếc, hoặc để sau Tết |
Lưu ý nhóm "phải làm" thường ngắn hơn bạn nghĩ. Phần lớn áp lực Tết đến từ nhóm "nên làm" và "có thì tốt" mà ta tự đặt ra vì thói quen hoặc vì thấy nhà khác làm. Khi đã ghi rõ ra giấy, việc bỏ bớt trở nên nhẹ nhàng hơn nhiều.
Đếm giờ rảnh thật trước khi hứa với gia đình
Một lý do khiến danh sách Tết luôn quá dài là ta không bao giờ đếm xem mình thực sự có bao nhiêu giờ. Thử làm phép tính với một ví dụ giả định: bạn đi làm thứ Hai đến thứ Sáu, mỗi tối sau khi cơm nước, con cái xong còn khoảng một tiếng; tháng Chạp năm nay có bốn tuần làm việc, tức khoảng hai mươi tiếng buổi tối. Bốn cuối tuần trước ông Táo, nếu mỗi cuối tuần dành được sáu tiếng cho việc Tết, thêm hai mươi bốn tiếng nữa. Cộng lại chừng bốn mươi tư tiếng cho cả tháng.
Giờ ước lượng việc, cũng theo ví dụ giả định: dọn nhà tự làm mười tiếng, đi siêu thị và chợ sáu tiếng, mua và gói quà sáu tiếng, đi chợ hoa ba tiếng, nấu nướng chuẩn bị cỗ mười tiếng, chuẩn bị đồ về quê ba tiếng, lặt vặt khác sáu tiếng. Đã bốn mươi tư tiếng, chưa kể tất niên công ty, đám cưới cuối năm hay một lần con ốm. Không còn chỗ cho bất kỳ việc "có thì tốt" nào.
Phép tính này không cần chính xác. Nó chỉ cần cho bạn thấy rằng nếu không bỏ bớt hoặc giao bớt, kế hoạch đã vỡ từ trước khi bắt đầu. Có con số trong tay, bạn cũng dễ nói chuyện với người nhà hơn: thay vì "em mệt lắm", bạn nói được rằng "việc cần bốn mươi tiếng mà em chỉ có hai mươi".
Bốn câu hỏi trước khi giữ một việc trong danh sách
Ai sẽ nhận ra nếu việc này không được làm? Nếu câu trả lời là "không ai, chỉ mình thấy áy náy", việc đó gần như chắc thuộc nhóm có thì tốt. Rèm chưa giặt, tủ sách chưa sắp lại là ví dụ quen thuộc.
Việc này có thay bằng phiên bản nhỏ hơn được không? Dọn cả nhà thành dọn hai phòng hay dùng; làm năm loại mứt thành mua một loại và tự làm một loại; mâm cỗ tám món thành bốn món. Phiên bản nhỏ vẫn giữ được tinh thần của việc mà chỉ tốn một phần thời gian.
Có thể làm sau Tết mà không mất gì không? Mua sắm đồ dùng, sửa đồ hỏng không gấp, sắp xếp lại nhà cửa thường làm sau Tết còn tiện hơn, vì hàng không còn đông và bạn có thời gian.
Có ai làm việc này tốt hơn hoặc nhanh hơn mình không? Người trong nhà, người thân ở gần, hoặc dịch vụ. Nhiều việc ta giữ lại vì nghĩ "tự làm mới yên tâm", trong khi thứ mình thiếu nhất dịp cuối năm là thời gian chứ không phải sự yên tâm. Bài về thuê người giúp lo Tết trên Tết Nay bàn kỹ hơn việc nào đáng thuê.
Gom việc theo chuyến để tiết kiệm thời gian đi lại
Ở thành phố, thời gian đi lại và tìm chỗ đậu xe thường tốn hơn chính việc cần làm. Gom các việc cùng khu vực, cùng loại vào một chuyến là cách tiết kiệm nhiều giờ nhất:
- Một chuyến siêu thị lớn cho toàn bộ đồ khô, đồ dùng, nước uống, giấy, chất tẩy rửa, làm từ giữa tháng Chạp.
- Một chuyến chợ cho đồ tươi, làm khoảng 27, 28 Chạp, đi buổi sáng sớm, mang theo danh sách và túi giữ lạnh.
- Một buổi đi chợ hoa hoặc đặt hoa, kết hợp mua đồ trang trí nếu cần.
- Một lần gửi quà cho tất cả người nhận ở xa, cùng một đơn vị vận chuyển, từ trước rằm Chạp.
- Một lần ra ngân hàng cho mọi việc cần quầy: rút tiền mặt, đổi tiền, giao dịch giấy tờ.
- Đặt online những gì có thể đặt online, gom vào hai ba đơn thay vì hàng chục đơn lẻ, để đỡ phải canh người giao hàng.
Ghi bên cạnh mỗi việc trong danh sách một chữ cái chỉ chuyến (S cho siêu thị, C cho chợ, N cho ngân hàng…) giúp bạn nhìn ra ngay việc nào đi cùng nhau. Khi có một buổi trống, bạn chọn cả một chuyến chứ không làm lẻ từng việc.
Mười lăm phút mỗi tối: cách giữ nhịp suốt tháng Chạp
Không cần những buổi cuối tuần dài để lo Tết. Một thói quen ngắn mỗi tối, đều đặn từ mùng 1 Chạp (thứ Sáu 8/1/2027), thường hiệu quả hơn:
- Mở danh sách, gạch những việc đã xong trong ngày. Việc nhìn thấy danh sách ngắn đi là động lực thật.
- Chọn một việc nhỏ làm ngay trong mười phút: đặt một đơn hàng, nhắn hỏi lịch người dọn nhà, chuyển tiền cho bố mẹ, gói một món quà.
- Nhìn lịch ngày mai: có khoảng trống nào trên đường đi làm về để ghé làm một việc không.
- Ghi những việc mới phát sinh vào đúng nhóm ưu tiên, không để chúng trôi trong đầu.
- Mỗi tối Chủ nhật, xem lại cả danh sách cùng người trong nhà, chuyển việc từ "nên làm" xuống "có thì tốt" nếu thấy tuần tới quá dày.
Thói quen này hợp với người làm văn phòng vì nó tận dụng được những khoảng trống nhỏ thay vì đòi những khoảng thời gian lớn mà tháng Chạp không có. Nếu cả nhà dùng chung một danh sách trên điện thoại, mỗi người tự gạch việc của mình, bạn sẽ không phải hỏi đi hỏi lại "cái này mua chưa".
Khi kế hoạch vỡ ở tuần cuối
Dù chuẩn bị kỹ, tuần cuối luôn có chuyện: công ty bắt làm thêm, con ốm, xe hỏng, người giúp việc nghỉ sớm. Khi đó, quay lại bảng ba nhóm và hỏi một câu duy nhất: những việc "phải làm" đã xong chưa. Nếu đã xong, bạn có thể thở ra; phần còn lại dù bỏ hết thì Tết vẫn diễn ra. Nếu chưa, dồn toàn lực vào đó và tạm quên mọi thứ khác.
Đừng ngại nói với gia đình rằng năm nay sẽ gọn hơn. Ông bà, bố mẹ thường thông cảm hơn ta nghĩ, nhất là khi họ thấy con cháu về nhà với tâm trạng thoải mái thay vì mệt rã rời. Một mâm cỗ đặt sẵn mà cả nhà ngồi ăn vui vẻ có giá trị hơn mâm cỗ tự nấu mà người nấu kiệt sức đến mức không muốn ngồi vào bàn.
Cuối cùng, để trống một khoảng trong ngày 28 và 29 Chạp. Khoảng trống đó là bảo hiểm cho mọi việc phát sinh. Nếu không có gì phát sinh, bạn có thêm thời gian nghỉ ngơi trước giao thừa, và đó cũng là một cách chuẩn bị Tết.
Câu hỏi thường gặp
Đi làm đến 29 Tết thì nên chuẩn bị Tết thế nào?
Năm 2027 không có ngày 30 Tết, 29 Chạp là thứ Sáu 5/2/2027 và cũng là ngày cuối năm. Nếu đi làm đến ngày này, hãy xong mọi việc "phải làm" trước 25 Chạp, giao bớt việc cho người trong nhà hoặc dịch vụ, và chấp nhận phiên bản gọn cho dọn dẹp, trang trí, mâm cỗ.
Việc nào trong danh sách Tết có thể bỏ được?
Những việc mà không ai nhận ra nếu không làm, những việc có phiên bản nhỏ hơn, và những việc làm sau Tết cũng không mất gì. Ví dụ: tự làm nhiều loại mứt, trang trí cầu kỳ, sắp lại tủ đồ, mua đồ dùng mới thay đồ cũ còn dùng được.
Nên bắt đầu chuẩn bị Tết 2027 từ khi nào?
Những việc cần đặt trước như vé, quà gửi đi xa, dịch vụ dọn nhà nên lo từ cuối tháng 12/2026 hoặc đầu tháng Chạp. Việc tươi như hoa, đồ ăn làm trong tuần cuối. Bắt đầu sớm chủ yếu để có thời gian quyết định, không phải để làm xong mọi thứ sớm.
Làm sao để không quên việc khi bận?
Dùng một danh sách chung duy nhất, ghi việc ngay khi nhớ ra, gắn nhãn ưu tiên và nhãn chuyến đi. Mỗi tối dành mười lăm phút gạch việc đã xong và chọn một việc nhỏ làm ngay. Danh sách chung trên điện thoại giúp cả nhà cùng cập nhật.
Có nên xin nghỉ phép trước Tết để lo việc nhà?
Nếu bạn còn phép năm và công việc cho phép, một ngày nghỉ trước Tết có thể giải quyết nhiều việc. Hãy xin sớm vì nhiều người cùng xin, và dùng ngày đó cho những chuyến gom nhiều việc, không phải cho việc lặt vặt có thể làm buổi tối.
