Trước khi khóa cửa về quê ăn Tết, những việc dễ quên nhưng gây phiền nhất khi trở lại là: tủ lạnh còn đồ tươi, cây không ai tưới, thú cưng chưa có chỗ gửi, thiết bị điện chưa ngắt, và hàng giao đến lúc không ai ở nhà. Làm theo danh sách từng phòng trong một buổi tối là đủ.
Năm nay nhiều nhà về quê từ khoảng 28, 29 Chạp (thứ Năm 4/2 hoặc thứ Sáu 5/2/2027) và quay lại sau mùng 6 hoặc muộn hơn, tức căn nhà ở thành phố bỏ trống gần một tuần, có khi hơn. Bài này tập trung vào việc nhà: đồ ăn, cây, thú cưng, điện nước, giấy tờ. Chuyện camera, khóa và an ninh khi đi vắng đã có nhiều bài chuyên sâu ở nơi khác; ở đây chỉ nhắc vài điểm cơ bản.
Bắt đầu từ ba ngày trước khi đi
Đóng nhà không phải việc của buổi sáng lên đường. Nếu để đến lúc đó, bạn sẽ vừa xếp đồ lên xe vừa dọn tủ lạnh vừa tìm người gửi mèo, và chắc chắn quên ít nhất một thứ. Bắt đầu từ ba ngày trước: ngừng mua đồ tươi, lên thực đơn ăn hết những gì đang có, liên hệ người nhận trông thú cưng hoặc tưới cây.
Hai ngày trước: giặt giũ để không còn đồ ướt trong máy, đổ rác lớn, kiểm các hóa đơn đến hạn trong những ngày vắng. Một ngày trước: dọn tủ lạnh, rút điện các thiết bị không cần, chụp ảnh đồng hồ điện nước nếu muốn đối chiếu sau Tết.
Sáng ngày đi chỉ còn lại những việc cuối: khóa van gas, ngắt cầu dao những khu vực không cần điện, kiểm cửa sổ, đổ túi rác cuối cùng, khóa cửa. Chia như vậy, mỗi ngày chỉ mất mười lăm, hai mươi phút, không ai phải chạy cuống cuồng trong buổi sáng vốn đã bận nhất.
Viết danh sách ra giấy và dán ở cửa ra vào, mỗi việc xong thì gạch. Khi cả nhà đã ra xe, người khóa cửa cuối cùng nhìn lại tờ giấy một lần. Cách cũ kỹ này lại hiệu quả hơn mọi trí nhớ, nhất là vào buổi sáng mà ai cũng đang nghĩ tới đường đi và quà quê.
Tủ lạnh và đồ ăn
Tủ lạnh là thứ hay gây chuyện nhất sau một tuần vắng nhà. Các bước gọn:
- Ba ngày trước khi đi, ngừng mua đồ tươi; ăn hết rau, sữa, đồ dễ hỏng.
- Đồ còn dùng được nhưng không kịp ăn: tặng hàng xóm, người bảo vệ, người giúp việc, hoặc mang theo về quê nếu đường gần.
- Thịt, cá còn lại chuyển hết vào ngăn đông; ngăn mát chỉ để những thứ để được lâu như nước tương, mứt đóng hũ.
- Lau ngăn mát, bỏ những thứ đã mở lâu ngày.
- Nếu tủ gần như trống, có thể tắt hẳn, lau khô, để hé cửa cho thoáng; nếu còn đồ đông lạnh, để tủ chạy bình thường.
- Bánh kẹo, mứt, đồ khô cất trong hộp kín để tránh kiến, gián, chuột.
- Đổ hết rác trong bếp, rửa sạch thùng rác, để khô.
Một mẹo nhỏ: đặt một đồng xu lên trên một cốc nước đá trong ngăn đông trước khi đi. Khi về, nếu đồng xu đã chìm xuống đáy cốc, nghĩa là có lúc mất điện đủ lâu để đá tan, và đồ đông lạnh nên được kiểm kỹ hoặc bỏ đi thay vì ăn.
Cây cối và thú cưng
Cây trong nhà. Tưới đẫm trước khi đi, chuyển chậu ra khỏi chỗ nắng gắt vào chỗ có ánh sáng gián tiếp để giảm thoát nước. Với kỳ vắng một tuần, có thể dùng chai nước cắm ngược hoặc dây vải nhúng từ xô nước sang chậu để cấp ẩm chậm.
Cây Tết đã mua. Đào, mai, quất mua về rồi đi vắng thì gần như chắc sẽ khô hoặc rụng khi trở lại. Nếu biết mình về quê dài ngày, tốt nhất mua ít hoặc không mua cây lớn ở thành phố, hoặc nhờ hàng xóm tưới.
Chó, mèo. Gửi người thân, bạn bè, hoặc cơ sở trông giữ thú cưng; mùa Tết các cơ sở này kín chỗ sớm, nên đặt từ đầu tháng Chạp. Mang theo thức ăn quen, đồ chơi, sổ tiêm phòng, và ghi lại thói quen ăn ngủ của con vật.
Mang thú cưng về quê. Nếu mang theo, kiểm quy định của phương tiện đi lại, chuẩn bị lồng, nước, tã lót; không để thú cưng trong xe đóng kín khi dừng nghỉ.
Cây thủy sinh, chậu nhỏ trên bàn làm việc. Đừng quên những chậu cây nhỏ ở văn phòng hay trên bàn học của con; mang về nhà hoặc nhờ đồng nghiệp trực Tết tưới giúp.
Cá cảnh, chim. Hồ cá có thể dùng viên thức ăn chậm tan hoặc máy cho ăn tự động; chim cảnh cần người cho ăn hằng ngày, không thể để một mình cả tuần.
Điện, nước, gas: ngắt gì, giữ gì
Ngắt điện toàn bộ thì an toàn nhất nhưng không phải nhà nào cũng làm được, vì còn tủ lạnh, camera, bể cá. Bảng gợi ý:
| Thiết bị | Nên làm | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bình nóng lạnh | Tắt, rút điện hoặc ngắt cầu dao riêng | Thiết bị tiêu tốn điện và tiềm ẩn rủi ro khi để lâu |
| Bếp gas | Khóa van bình gas, kiểm lại bếp đã tắt | Nếu không yên tâm, nhờ người kiểm giúp |
| Bếp từ, lò vi sóng, nồi cơm | Rút phích | Tránh chập điện khi có sét, ẩm |
| Máy giặt | Khóa van nước cấp, để cửa máy hé cho khô | Tránh rò nước và mùi |
| Tivi, máy tính, sạc | Rút phích | Pin sạc, xe điện không để sạc khi đi vắng |
| Tủ lạnh, camera, bể cá | Giữ điện nếu cần | Ngắt riêng những khu vực còn lại nếu cầu dao chia nhánh |
| Van nước tổng | Khóa nếu nhà không cần nước khi vắng | Tránh rò rỉ âm thầm cả tuần |
Nếu nhà có camera hoặc thiết bị cần mạng, để lại bộ phát wifi và thiết bị đó, rút những thứ còn lại. Kiểm lại một lần bằng cách nhìn các đèn báo trên ổ cắm trước khi khóa cửa.
Nhà ở chung cư thường có quy định về van nước tổng và cầu dao trong căn hộ; nếu không chắc, hỏi kỹ thuật tòa nhà. Đèn trang trí Tết ngoài ban công nhớ rút điện trước khi đi, đừng để chúng chạy cả tuần không ai trông.
Hóa đơn, thư từ và hàng giao
Trong lúc vắng nhà, những thứ "đến" nhà vẫn tiếp tục đến. Lo trước để khỏi lỡ việc:
- Thanh toán các hóa đơn đến hạn trong kỳ vắng: điện, nước, internet, phí chung cư, tiền nhà.
- Tạm dừng hoặc dời lịch các dịch vụ giao định kỳ như sữa, nước uống, báo giấy, rau sạch.
- Không đặt hàng online giao về nhà trong thời gian vắng; đơn đang trên đường thì đổi địa chỉ hoặc nhờ người nhận hộ.
- Nhờ hàng xóm, bảo vệ nhận hộ những thư từ quan trọng nếu có, hoặc nhắn người gửi chờ sau Tết.
- Giấy tờ quan trọng, tiền mặt, trang sức không để ở chỗ dễ thấy; mang theo hoặc cất vào chỗ chắc chắn.
- Nếu bạn ở nhà thuê, báo chủ nhà thời gian vắng và số liên lạc khi cần.
Với người ở chung cư, tủ nhận hàng ở sảnh nếu có là chỗ nhận hộ an toàn; hỏi ban quản lý thời gian lưu giữ tối đa trong dịp Tết.
Một hộp thư đầy, một đống hàng trước cửa là dấu hiệu rõ nhất cho thấy nhà không có người. Giữ cho cửa nhà trông như bình thường cũng là một cách giữ an toàn đơn giản.
Nhờ hàng xóm, ban quản lý và vài điểm an toàn cơ bản
Một người hàng xóm tin cậy có giá trị hơn mọi thiết bị. Báo họ bạn đi từ ngày nào đến ngày nào, để lại số điện thoại, và nếu tiện, nhờ họ thỉnh thoảng nhìn cửa nhà, nhận hộ hàng hoặc tưới cây. Một món quà Tết nhỏ trước khi đi và một món quà quê khi trở về là cách cảm ơn tự nhiên.
Ở chung cư, báo ban quản lý hoặc bảo vệ thời gian vắng nhà nếu tòa nhà có quy định. Ở nhà phố, khóa kỹ cổng, cửa sổ tầng trệt, cửa ban công; cất xe đạp, đồ đạc ngoài sân vào trong.
Đừng đăng ảnh "cả nhà đã về quê" kèm thời gian vắng lên mạng xã hội ở chế độ công khai khi nhà còn đang trống. Chia sẻ những khoảnh khắc ở quê sau khi đã về lại thành phố cũng không mất gì. Các thiết bị an ninh như camera, khóa thông minh có ích, nhưng hãy kiểm chúng hoạt động trước khi đi và biết cách xem từ xa.
Ngày trở về: mở nhà lại cho đúng thứ tự
Về đến nhà sau một tuần vắng, mở cửa sổ cho thoáng trước, rồi bật lại cầu dao, mở van nước, kiểm mùi gas trước khi mở van bình. Nếu ngửi thấy mùi gas, không bật công tắc điện, mở cửa thông gió và gọi người có chuyên môn.
Kiểm tủ lạnh và ngăn đông, nhất là khi có dấu hiệu mất điện. Đồ đông lạnh đã tan rồi đông lại không rõ bao lâu thì nên bỏ. Cho nước chảy ở các vòi một lúc trước khi dùng nấu ăn, vì nước đọng trong ống cả tuần.
Sau đó mới đến việc dỡ hành lý, xếp quà quê. Ngày trở về thường là ngày mệt; đừng đặt kỳ vọng dọn xong mọi thứ ngay. Phần tiếp theo, như quay lại nhịp làm việc và sinh hoạt sau Tết, có bài riêng trên Tết Nay.
Nếu thú cưng được gửi ở nơi khác, đón về sớm trong ngày để con vật quen lại nhà, và theo dõi ăn uống vài hôm đầu. Cây trong nhà, nếu đã héo, tưới từ từ thay vì đổ một lượng lớn ngay, cắt bỏ lá khô; nhiều cây sẽ hồi lại sau vài ngày. Cuối cùng, cảm ơn người hàng xóm đã trông nhà giúp bằng một phần quà quê, như đã hứa.
Câu hỏi thường gặp
Về quê ăn Tết có nên ngắt hết điện trong nhà không?
Nếu không cần giữ tủ lạnh, camera hay bể cá, ngắt toàn bộ là an toàn nhất. Nếu còn thiết bị cần điện, giữ nguồn cho chúng và ngắt riêng những khu vực khác, rút phích bình nóng lạnh, bếp, sạc và thiết bị không dùng.
Tủ lạnh nên để chạy hay tắt khi về quê ăn Tết?
Nếu tủ còn đồ đông lạnh, để chạy bình thường. Nếu đã ăn hết và dọn trống, có thể tắt, lau khô và để hé cửa cho thoáng để tránh mùi. Ngừng mua đồ tươi từ ba ngày trước khi đi để tủ không còn đồ dễ hỏng.
Đi vắng một tuần thì tưới cây thế nào?
Tưới đẫm trước khi đi, chuyển chậu vào chỗ có ánh sáng gián tiếp, dùng chai nước cắm ngược hoặc dây vải dẫn nước từ xô sang chậu. Cây lớn hoặc cây Tết vừa mua nên nhờ hàng xóm tưới giúp vài lần.
Nên gửi chó mèo ở đâu khi về quê ăn Tết?
Người thân, bạn bè đáng tin hoặc cơ sở trông giữ thú cưng. Mùa Tết các cơ sở kín chỗ sớm nên đặt từ đầu tháng Chạp. Mang theo thức ăn quen, sổ tiêm phòng và ghi lại thói quen của con vật cho người trông.
Về đến nhà sau Tết cần kiểm tra gì trước?
Mở cửa cho thoáng, bật lại cầu dao, mở van nước, kiểm mùi gas trước khi mở bình gas. Kiểm tủ lạnh và ngăn đông xem có dấu hiệu mất điện không, cho nước chảy ở vòi một lúc trước khi dùng nấu ăn.
