Theo Bộ luật Lao động 2019, người lao động làm thêm giờ vào ngày nghỉ lễ, Tết được trả ít nhất 300% tiền lương của công việc đang làm, chưa kể tiền lương của chính ngày Tết đó đối với người hưởng lương theo ngày. Làm vào ban đêm còn được cộng thêm.
Tết Đinh Mùi 2027 có 5 ngày nghỉ Tết theo luật, cộng các ngày nghỉ bù vì mùng 1, mùng 2 trùng thứ Bảy, Chủ nhật. Nếu bạn làm ngành phải trực Tết, hoặc công ty cần người làm xuyên Tết, bài này giải thích những ngày nào được tính như ngày lễ, cách hiểu con số 300%, nghỉ bù và phép năm, kèm ví dụ giả định để tự kiểm phiếu lương. Quy định cụ thể bạn đối chiếu văn bản hiện hành và quy chế của nơi làm việc.
Ngày nào trong Tết 2027 được tính là ngày nghỉ Tết
Luật cho người lao động nghỉ Tết Âm lịch 5 ngày hưởng nguyên lương; ngày cụ thể do Thủ tướng quyết định hằng năm. Năm nay, nếu 5 ngày được xếp từ 29 Chạp (thứ Sáu 5/2) đến mùng 4 (thứ Ba 9/2), thì đó là 5 ngày nghỉ Tết theo luật. Mùng 1 và mùng 2 trùng thứ Bảy, Chủ nhật là ngày nghỉ hằng tuần của nhiều người, nên họ được nghỉ bù vào những ngày làm việc kế tiếp.
Ở đây có một chỗ dễ nhầm: ngày nghỉ bù và ngày nghỉ Tết có phải cùng một mức lương làm thêm không. Ngày nghỉ Tết theo luật là ngày lễ, Tết. Ngày nghỉ bù cho ngày nghỉ hằng tuần trùng Tết thì được hiểu khác nhau tùy cách xếp; nhiều doanh nghiệp tính theo đúng lịch đã công bố. Cách chắc nhất là xem thông báo lịch nghỉ của công ty, trong đó ghi rõ ngày nào là ngày Tết, ngày nào là nghỉ bù, ngày nào là nghỉ hằng tuần, rồi hỏi bộ phận nhân sự cách tính lương cho từng loại ngày nếu bạn được xếp làm.
Các ngày hoán đổi (nếu có) lại là chuyện khác nữa: ngày làm bù là ngày làm việc bình thường, trả lương bình thường; ngày được hoán đổi để nghỉ là ngày nghỉ hằng tuần. Vì lịch chính thức năm nay chưa có, đây là phần bạn cần đọc lại khi văn bản được ban hành.
Các mức trả lương làm thêm theo Bộ luật Lao động 2019
Bảng tóm tắt các mức tối thiểu thường được trích dẫn. Doanh nghiệp được trả cao hơn, không được trả thấp hơn. Cách tính chi tiết theo hình thức trả lương nằm ở văn bản hướng dẫn; bạn kiểm lại bản hiện hành.
| Thời điểm làm thêm | Mức tối thiểu | Ghi chú |
|---|---|---|
| Ngày thường | ít nhất 150% | Tính trên tiền lương giờ của công việc đang làm |
| Ngày nghỉ hằng tuần | ít nhất 200% | Ví dụ thứ Bảy, Chủ nhật nếu đó là ngày nghỉ của bạn |
| Ngày nghỉ lễ, Tết, ngày nghỉ có hưởng lương | ít nhất 300% | Chưa kể tiền lương ngày lễ, Tết với người hưởng lương theo ngày |
| Làm việc vào ban đêm | cộng thêm ít nhất 30% | Áp dụng cho giờ làm việc ban đêm theo quy định |
| Làm thêm vào ban đêm | cộng thêm 20% đơn giá ban ngày | Ngoài các mức ở trên, theo cách tính của văn bản hướng dẫn |
Con số 300% hay bị hiểu thành "được gấp ba lương tháng". Thực ra đó là tỷ lệ trên tiền lương giờ của chính số giờ bạn làm thêm. Đi làm một ngày Tết 8 giờ thì phần làm thêm tính trên 8 giờ đó, không phải trên cả tháng.
Ví dụ giả định để tự kiểm phiếu lương
Giả định: một người hưởng lương theo tháng, tiền lương giờ quy đổi là 40 nghìn đồng (ví dụ giả định, chỉ để minh họa cách tính, không phải mức lương thật của ngành nào).
Làm 8 giờ ban ngày vào một ngày nghỉ Tết theo luật: phần làm thêm tối thiểu là 8 giờ × 40 nghìn × 300% = 960 nghìn đồng. Vì người này hưởng lương tháng, tiền lương của chính ngày Tết đã nằm trong lương tháng, nên khoản 960 nghìn là phần cộng thêm.
Làm 8 giờ vào một ngày nghỉ hằng tuần không phải ngày Tết: phần làm thêm tối thiểu là 8 × 40 nghìn × 200% = 640 nghìn đồng.
Làm ca đêm vào ngày Tết: ngoài mức 300%, giờ làm ban đêm còn được cộng thêm theo quy định về làm việc ban đêm và làm thêm vào ban đêm. Cách cộng cụ thể có công thức riêng trong văn bản hướng dẫn; nếu phiếu lương của bạn chỉ có một dòng chung, hỏi nhân sự cách tính.
Kiểm lại: đối chiếu số giờ thực làm theo bảng chấm công, loại ngày (Tết, nghỉ hằng tuần, nghỉ bù) và tỷ lệ áp dụng. Sai sót thường nằm ở việc xếp nhầm loại ngày chứ không phải ở phép nhân.
Làm thêm ngày Tết có bắt buộc không
Nguyên tắc chung của luật là làm thêm giờ phải có sự đồng ý của người lao động, và tổng số giờ làm thêm trong ngày, trong tháng, trong năm không vượt giới hạn luật định. Người sử dụng lao động không được ép bạn làm thêm ngày Tết chỉ vì "công ty cần". Bạn có quyền từ chối, trừ một số trường hợp đặc biệt luật cho phép huy động, như thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, hoặc khắc phục sự cố, thiên tai đe dọa tính mạng và tài sản.
Với những ngành mà làm Tết là một phần tính chất công việc, như y tế, điện, nước, giao thông, an ninh, bảo vệ, khách sạn, lịch trực Tết thường đã nằm trong nội quy và hợp đồng, được xếp luân phiên giữa các năm. Nếu bạn ở trong các ngành này, hãy hỏi lịch trực từ đầu tháng Chạp, và nếu có lý do chính đáng xin đổi ca, nói sớm để người quản lý xếp lại.
Một điểm hay bị bỏ qua: số giờ làm thêm có giới hạn. Nếu cả tháng Chạp bạn đã làm thêm nhiều để kịp giao hàng cuối năm, ca trực Tết có thể đẩy tổng giờ làm thêm vượt mức cho phép. Đó là trách nhiệm của người sử dụng lao động phải tính, nhưng biết để mà hỏi cũng là cách tự bảo vệ sức khỏe của mình.
Nghỉ bù và phép năm: dùng thế nào cho lợi
Người làm xuyên Tết thường được nghỉ bù sau, còn người muốn nghỉ dài hơn lịch chung thì dùng phép năm. Vài điểm cần nắm:
- Người làm việc trong điều kiện bình thường có 12 ngày phép năm hưởng nguyên lương nếu làm đủ 12 tháng; cứ đủ 5 năm làm việc cho một người sử dụng lao động thì được tăng thêm 1 ngày. Một số công việc nặng nhọc, độc hại, người chưa thành niên, người khuyết tật có số ngày nhiều hơn.
- Lịch nghỉ phép năm do người sử dụng lao động quy định sau khi tham khảo ý kiến người lao động, nên muốn ghép phép với Tết, bạn phải xin và được duyệt.
- Phép năm chưa nghỉ hết: cách xử lý (chuyển sang năm sau, thanh toán khi nghỉ việc) theo luật và quy chế công ty; hỏi nhân sự trước khi lên kế hoạch dùng phép quanh Tết.
- Nghỉ bù cho người trực Tết là thỏa thuận giữa hai bên khi không trả lương làm thêm; nếu đã được trả lương làm thêm theo mức luật định thì không đương nhiên có thêm ngày nghỉ bù, trừ khi công ty có chính sách riêng.
- Ghi lại bằng văn bản (email, tin nhắn công việc) những gì đã thỏa thuận về ngày nghỉ bù, để sau Tết không ai phải nhớ lại.
Nếu bạn định ghép phép để về quê dài ngày, hãy xin ngay từ khi lịch nghỉ chính thức được công bố. Những tuần trước Tết, người duyệt phép nhận rất nhiều đơn cùng lúc.
Làm thời vụ, làm theo giờ dịp Tết: quyền lợi không ít đi
Tháng Chạp là mùa tuyển người thời vụ: đóng gói ở kho hàng, giao hàng, phục vụ nhà hàng, bán hàng ở siêu thị. Nhiều sinh viên, người lao động tự do nhận những việc này để có thêm tiền Tết. Điều cần nhớ là làm thời vụ hay bán thời gian vẫn là quan hệ lao động khi có thỏa thuận làm việc có trả công, có quản lý, điều hành; quyền được trả lương làm thêm, lương ngày lễ, nghỉ bù không biến mất chỉ vì hợp đồng ngắn.
Trước khi nhận việc, hãy hỏi có hợp đồng hoặc thỏa thuận bằng văn bản không, lương tính theo giờ hay theo sản phẩm, ca làm vào ngày Tết được trả thế nào, lương trả ngày nào. Cẩn thận với những lời mời yêu cầu nộp tiền "đặt cọc đồng phục", "phí giữ chỗ" trước khi làm; đó là dấu hiệu quen thuộc của lừa đảo tuyển dụng mùa Tết.
Với người thuê người giúp việc gia đình làm qua Tết, nguyên tắc cũng tương tự: thỏa thuận rõ những ngày nào làm, ngày nào nghỉ, trả thêm bao nhiêu cho ngày Tết, trước khi kỳ nghỉ bắt đầu. Một tờ giấy ghi đơn giản hai bên cùng ký tránh được rất nhiều khó xử về sau.
Trước khi nhận ca trực Tết, hỏi năm câu này
Nhiều tranh cãi về lương Tết bắt đầu từ việc hai bên hiểu khác nhau. Hỏi rõ từ trước giúp tránh chuyện đó:
- Ngày mình được xếp làm là loại ngày gì: ngày Tết theo luật, ngày nghỉ bù hay ngày nghỉ hằng tuần?
- Mức trả cho ca này là bao nhiêu phần trăm, có tính thêm ca đêm không?
- Lương làm thêm được trả trong kỳ lương nào?
- Có ngày nghỉ bù sau Tết không, nếu có thì ngày nào, ai duyệt?
- Có phụ cấp ăn, đi lại, quà Tết cho người trực không?
Đặt những câu này ra không phải là đòi hỏi; đó là cách để hai bên hiểu giống nhau trước khi bắt đầu. Người quản lý tốt thường tự trả lời sẵn trong thông báo lịch trực, nhưng nếu chưa có thì việc bạn hỏi giúp cả những đồng nghiệp ngại lên tiếng.
Ghi lại câu trả lời và giữ bảng chấm công của mình. Khi có vướng mắc, nói chuyện với bộ phận nhân sự hoặc tổ chức đại diện người lao động ở cơ sở trước; nếu không giải quyết được, các kênh hòa giải lao động là bước tiếp theo.
Câu hỏi thường gặp
Đi làm mùng 1 Tết được trả lương bao nhiêu?
Nếu mùng 1 là ngày nghỉ Tết theo lịch áp dụng cho bạn, phần làm thêm được trả ít nhất 300% tiền lương giờ của công việc đang làm, chưa kể lương ngày Tết với người hưởng lương theo ngày. Năm 2027 mùng 1 là thứ Bảy, nên cách xếp loại ngày cụ thể bạn xem trong thông báo lịch nghỉ của công ty.
Người hưởng lương tháng đi làm ngày Tết có được thêm 300% không?
Có. Lương của ngày Tết đã nằm trong lương tháng, còn phần làm thêm vào ngày Tết được trả ít nhất 300% tiền lương giờ cho số giờ thực làm. Nghĩa là bạn nhận lương tháng như bình thường cộng thêm khoản làm thêm này.
Công ty có được bắt đi làm ngày Tết không?
Nguyên tắc là làm thêm giờ cần sự đồng ý của người lao động, trừ một số trường hợp đặc biệt luật cho phép huy động. Với những ngành mà trực Tết là đặc thù công việc, lịch trực thường đã nằm trong nội quy và hợp đồng. Nếu có vướng mắc, hỏi nhân sự hoặc công đoàn cơ sở.
Ngày nghỉ bù Tết có tính lương 300% nếu đi làm không?
Còn tùy cách xếp loại ngày trong lịch nghỉ chính thức và quy chế công ty. Có nơi tính ngày nghỉ bù như ngày nghỉ hằng tuần, có nơi tính như ngày nghỉ có hưởng lương. Hãy hỏi bộ phận nhân sự trước khi nhận ca và đối chiếu với văn bản hướng dẫn hiện hành.
Có thể ghép phép năm với nghỉ Tết 2027 không?
Có, nếu được người sử dụng lao động đồng ý. Lịch nghỉ phép năm do công ty quy định sau khi tham khảo ý kiến người lao động, nên bạn cần xin sớm, ghi rõ ngày và kế hoạch bàn giao. Người làm việc bình thường có 12 ngày phép năm khi làm đủ 12 tháng.
Làm ca đêm giao thừa được tính lương thế nào?
Giờ làm từ đêm 29 Chạp sang mùng 1 vừa có thể là giờ làm thêm vào ngày Tết vừa là giờ làm ban đêm, nên được cộng các mức tương ứng theo quy định. Cách cộng cụ thể có công thức riêng; bạn hỏi nhân sự cách tính và kiểm lại trên phiếu lương.