Nhà phố, nhất là nhà ống nhiều tầng, trang trí Tết nên đi theo trục dọc: mặt tiền gọn gàng nhìn từ đường, tầng trệt là chỗ đón khách nên tập trung đồ đẹp nhất, cầu thang giữ trống và an toàn, sân thượng dùng cây chịu gió. Làm như vậy, mỗi tầng một việc, không tầng nào phải gánh hết.
Khác căn hộ chung cư, nhà phố có mặt tiền nhìn ra vỉa hè chung, có cầu thang dài, có sân thượng hứng nắng gió. Ba chỗ này cũng là ba chỗ dễ sai nhất: lấn vỉa hè, vướng chân ở cầu thang, và đồ bay khỏi sân thượng. Bài dưới đây đi từng tầng, kèm lịch làm theo các mốc Tết Đinh Mùi 2027.
Mặt tiền: đẹp từ ngoài đường mà không lấn vỉa hè
Mặt tiền là thứ hàng xóm và người qua đường nhìn thấy, nhưng vỉa hè trước nhà là không gian chung. Một cặp chậu quất hoặc hai chậu hoa đặt sát hai bên cửa, trong phần thềm nhà mình, là cách gọn và đẹp. Kéo dãy chậu ra giữa vỉa hè, kê bàn ghế đón khách ra ngoài, hay chăng dây đèn sang cột điện là những việc dễ gây phiền cho người đi bộ, và ở nhiều nơi cũng không được phép theo quy định quản lý vỉa hè của địa phương.
Cửa cuốn là đặc điểm của rất nhiều nhà phố. Đồ treo trên cửa phải nằm ngoài đường cuốn, nếu không lần đầu kéo cửa xuống là kẹt hoặc rách. Nên treo đồ lên khung tường bên cạnh, hoặc treo phía trong cửa kính nếu nhà có lớp cửa trong.
Ban công tầng hai nhìn ra đường là chỗ đẹp để đặt một dải đèn ấm hoặc vài chậu hoa nhỏ. Mọi thứ trên ban công cần buộc chắc vào lan can từ phía trong, không để chậu nằm trên mép tường rào, không treo đồ nhô ra ngoài. Gió đầu xuân có ngày khá mạnh, một chậu hoa rơi từ tầng hai xuống vỉa hè là chuyện không ai muốn.
Mỗi tầng một việc
Nhà ống điển hình ba đến năm tầng. Bảng dưới gợi ý chia việc theo tầng để không tầng nào bị nhồi đồ.
| Tầng | Vai trò ngày Tết | Nên bày | Nên tránh |
|---|---|---|---|
| Tầng trệt (phòng khách) | Đón khách, ngồi uống trà | Điểm nhấn chính: cây hoặc bình hoa lớn, khay mứt, gối màu | Để xe máy và đồ trang trí chen nhau |
| Cầu thang | Lối đi lên xuống | Không bày gì, hoặc chỉ một chậu nhỏ ở chiếu nghỉ rộng | Chậu ở bậc thang, dây đèn quấn tay vịn |
| Tầng có bàn thờ | Khu thờ cúng của gia đình | Theo nếp nhà; giữ gọn và thoáng | Đèn, dây điện chồng lên khu có nến, nhang |
| Phòng ngủ | Nghỉ ngơi | Ít hoặc không cần | Hoa thơm đậm trong phòng kín |
| Sân thượng | Phơi đồ, hoa chậu, ngắm pháo hoa nếu có | Hoa chịu nắng gió, đèn ngoài trời đúng loại | Đồ nhẹ dễ bay, đèn trong nhà dùng ngoài trời |
Tầng có bàn thờ, cách bày tuỳ nếp từng gia đình và từng vùng, Tết Nay không đi vào phần đó. Điều duy nhất bài này nhắc là an toàn: nơi có nến và nhang thì không nên có thêm dây đèn, giấy, vải trang trí sát bên.
Cầu thang nhà ống: chỗ dễ té ngã nhất trong ngày Tết
Bậc thang không đặt chậu. Chậu hoa đặt ở mép bậc trông đẹp trong ảnh, nhưng người lớn tuổi lên xuống, trẻ con chạy, khách lạ nhà không quen bậc rất dễ vấp. Nếu muốn có hoa ở cầu thang, chỉ đặt ở chiếu nghỉ đủ rộng và sát tường.
Tay vịn để trống. Quấn dây đèn hay dây kim tuyến quanh tay vịn làm tay khó nắm, đèn lại có thể nóng hoặc rơi dây xuống bậc. Người cần tay vịn nhất là ông bà, mà Tết là lúc ông bà lên xuống nhiều.
Đủ sáng vào ban đêm. Thay bóng hỏng ở cầu thang trước Tết. Đêm giao thừa và những đêm sum họp, mọi người đi lại muộn hơn thường ngày. Một đèn ngủ nhỏ ở chiếu nghỉ có ích hơn mọi món trang trí.
Thảm và vải phải chặn trượt. Thảm chùi chân ở chân cầu thang cần đế chống trượt. Thảm mới mua cho Tết thường còn trơn, dễ trượt trên sàn gạch bóng.
Cửa chắn cầu thang nếu có trẻ nhỏ. Nhà có bé đang tập đi nên kiểm cửa chắn ở đầu và chân cầu thang. Khách đến chơi hay quên đóng, nên dặn người lớn trong nhà để ý giúp.
Sân thượng: cây chịu gió, đèn ngoài trời, không đồ bay
Sân thượng nhà phố nắng gắt, gió lớn, có khi có mưa phùn ở miền Bắc. Những điều sau giúp sân thượng có Tết mà không thành nỗi lo:
- Chọn hoa chậu chịu nắng như cúc, vạn thọ, hoa giấy, thay cho những loại cần bóng râm như lan hồ điệp.
- Chậu đặt sát chân tường, có vật chặn; không đặt trên tường lan can hay mép sân.
- Đèn dùng ngoài trời phải là loại ghi rõ dùng ngoài trời, có cấp bảo vệ chống nước phù hợp; đèn trong nhà mang ra sân thượng dễ hỏng và nguy hiểm khi mưa.
- Không chăng dây đèn sang nhà bên cạnh, không buộc vào cột ăng ten hay dây điện.
- Lồng đèn giấy, cờ giấy, dây kim tuyến nhẹ: buộc hai đầu hoặc bỏ hẳn, vì gió có thể cuốn sang mái nhà khác.
- Nếu gia đình đốt vàng mã trên sân thượng theo nếp nhà, dọn gọn đồ trang trí dễ cháy ra xa chỗ đốt và có sẵn xô nước.
Sân thượng cũng là chỗ nhiều nhà lên ngắm pháo hoa đêm giao thừa ở nơi có tổ chức. Trước đêm đó, đi một vòng nhặt các vật cản dưới chân, kiểm lan can chắc chắn, và nhắc trẻ không trèo lên bậc hay ghế sát lan can.
Tầng trệt: chỗ đón khách nên đẹp nhất
Ở nhà ống, tầng trệt thường vừa là phòng khách, vừa là chỗ để xe máy. Ngày Tết, việc đầu tiên là dời xe gọn vào một bên, che bằng tấm vải sạch nếu không có chỗ khác. Phần còn lại dành cho bộ bàn ghế, một cây hoặc bình hoa làm điểm nhấn, khay mứt và ấm trà.
Vì tầng trệt sâu và hẹp, đặt điểm nhấn ở phía trong, đối diện cửa vào, thay vì sát cửa. Khách bước vào sẽ nhìn dọc theo nhà và thấy ngay, còn khu cửa giữ thoáng cho xe ra vào. Nếu nhà có giếng trời hoặc cửa sổ sau, cây ở gần đó sẽ có ánh sáng và bền hơn.
Một chi tiết hay bị quên là mùi xăng dầu từ xe máy để trong nhà. Hoa thơm nhẹ như thuỷ tiên hay ly nên đặt xa chỗ xe, và mở cửa cho thoáng vào buổi sáng. Thảm trải sàn màu ấm ở khu bàn trà vừa giúp tách khu ngồi khỏi khu xe, vừa đỡ lạnh chân vào những ngày Tết miền Bắc trời rét.
Lịch làm cho người đi làm đến sát Tết
Nhà phố nhiều việc hơn căn hộ vì có nhiều tầng. Chia việc theo cuối tuần để không dồn vào ngày cuối.
- Cuối tuần 16–17/1/2027: lau mặt tiền, cửa cuốn, cửa kính; kiểm bóng đèn cầu thang; xem lại đèn trang trí năm ngoái còn dùng được không.
- Cuối tuần 23–24/1/2027: dọn sân thượng, chuẩn bị chậu, đất cho hoa chậu nếu tự trồng; mua đèn ngoài trời nếu cần thay.
- Thứ Bảy 30/1/2027 (23 tháng Chạp): sắp xếp lại tầng trệt, dời xe, bày đồ khô.
- Từ 1/2 đến 4/2/2027: nhận cây, hoa; đặt cặp chậu mặt tiền; treo đèn ban công.
- Thứ Sáu 5/2/2027 (29 Tết): kiểm cầu thang, sân thượng lần cuối; cất đồ nhẹ ở sân thượng nếu dự báo gió mạnh.
- Sau Tết: hạ đèn ngoài trời trước tiên vì dễ hỏng nhất khi để lâu ngoài mưa nắng; cây cối trả hoặc chăm tiếp theo bài riêng về mai, quất, đào.
Nhà nhiều thế hệ có thể chia việc theo tầng: người trẻ lo sân thượng và đèn, người lớn lo tầng thờ và tầng khách. Mỗi người một tầng, xong thì đi một vòng kiểm nhau.
Khi tầng trệt vừa là nhà vừa là cửa hàng
Tách khu bán và khu nhà bằng một ranh rõ. Nhiều nhà phố mở cửa hàng ở tầng trệt và vẫn bán tới chiều 29 Tết. Một tấm bình phong, kệ thấp hoặc tấm thảm khác màu đủ để khách mua hàng không đi lạc vào khu tiếp khách của gia đình, và ngược lại, khách đến chúc Tết không phải ngồi giữa hàng hoá.
Đồ trang trí không che hàng và lối thanh toán. Cây quất, chậu hoa đặt ở hai bên cửa chứ không chắn tủ kính hay quầy. Khách cần nhìn thấy hàng và đi được tới chỗ trả tiền mà không phải lách qua chậu cây.
Đóng cửa hàng thì đổi không khí. Khi nghỉ bán, kéo rèm che kệ hàng hoặc phủ tấm vải sáng màu lên, dời bàn trà ra giữa. Chỉ cần mười lăm phút, tầng trệt từ cửa hàng chuyển thành phòng khách ngày Tết.
Hàng hoá dễ cháy tránh xa đèn và nến. Cửa hàng giấy, vải, quần áo, đồ nhựa càng phải cẩn thận với đèn trang trí và hương nến. Dây đèn cắm thẳng ổ tường, tắt hết khi đóng cửa nghỉ Tết.
Dọn và cất đồ Tết cho nhà nhiều tầng
Dọn đồ Tết ở nhà ống mất công vì phải lên xuống nhiều lần. Cách đỡ mỏi chân là dọn từ trên xuống: bắt đầu từ sân thượng, gom đồ từng tầng vào một thùng, rồi mang hết xuống một lần. Đèn ngoài trời lau khô, cuộn gọn, cất vào túi kín có gói hút ẩm để tránh gỉ đầu cắm.
Hoa tàn và cành đào khô nên bó lại, bỏ đúng chỗ tập kết rác của khu phố theo giờ quy định, không để ra vỉa hè từ chiều hôm trước. Quất chậu và mai chậu thì tuỳ nhà: trả cho nơi cho thuê, chăm tiếp, hoặc đem về quê. Phần chăm sau Tết có ở các bài riêng về mai, quất và đào trên Tết Nay.
Ghi lại một danh sách ngắn: món gì hỏng, món gì thiếu, tầng nào bày nhiều quá. Dán danh sách vào nắp thùng đồ Tết. Năm sau mở thùng ra là có ngay kế hoạch, không phải nhớ lại.
Câu hỏi thường gặp
Có được đặt quất, hoa ra vỉa hè trước nhà dịp Tết không?
Vỉa hè là không gian chung, quy định quản lý vỉa hè do từng địa phương ban hành và có thể khác nhau. Cách an toàn là đặt chậu trong phần thềm nhà mình, sát hai bên cửa, chừa lối cho người đi bộ. Muốn chắc hơn thì hỏi tổ dân phố hoặc xem thông báo của phường nơi bạn ở.
Cửa cuốn có treo được đồ trang trí không?
Không nên treo trực tiếp lên lá cửa cuốn vì khi kéo lên, đồ sẽ bị cuốn vào trục, dễ kẹt cửa hoặc hỏng đồ. Treo lên khung tường hai bên, lên mái hiên hoặc phía trong lớp cửa kính sẽ bền và an toàn hơn.
Sân thượng nên chưng hoa gì cho bền qua Tết?
Những loại chịu nắng gió như cúc, vạn thọ, hoa giấy, dừa cạn thường bền hơn ở sân thượng. Lan hồ điệp, hoa ly hợp với trong nhà hơn. Dù chọn loại nào, nhớ tưới đều vì sân thượng khô nhanh, và đặt chậu sát tường có vật chặn.
Có nên quấn đèn quanh tay vịn cầu thang không?
Không nên. Tay vịn là chỗ người lớn tuổi và trẻ nhỏ cần nắm chắc, quấn đèn hay kim tuyến làm tay trơn và khó bám, dây đèn cũng có thể tuột xuống bậc. Nếu muốn cầu thang có không khí Tết, đặt một chậu nhỏ ở chiếu nghỉ rộng là đủ.
Nhà để xe máy ở tầng trệt thì bày hoa thế nào?
Dời xe gọn sang một bên, đặt điểm nhấn ở phía trong nhà, đối diện cửa vào. Hoa thơm đặt xa chỗ xe, mở cửa buổi sáng cho thoáng mùi. Một tấm thảm ở khu bàn trà giúp tách khu tiếp khách khỏi khu để xe.
Đèn trong nhà có mang ra sân thượng dùng được không?
Không nên. Đèn dùng trong nhà thường không chịu được mưa, sương và nắng gắt, dễ chập khi ẩm. Ra sân thượng hay ban công thì dùng loại ghi rõ dùng ngoài trời, cắm vào ổ có che, và tắt khi trời mưa hoặc khi cả nhà đi vắng.