Tự lái ô tô về quê Tết 2027 an toàn nhất khi xe được kiểm tra trước một, hai tuần, có ít nhất hai người lái thay nhau hoặc chặng nghỉ đủ dày, trẻ nhỏ ngồi đúng chỗ với thiết bị an toàn phù hợp, và người cầm lái tuyệt đối không có nồng độ cồn. Đi sớm hơn khung thứ Năm 4/2 – thứ Sáu 5/2/2027 giúp tránh được cửa ngõ thành phố kẹt kéo dài.
Bài liệt kê việc cần làm trước, trong và sau chuyến đi, chú ý những điểm riêng của dịp Tết: cao tốc đông, trạm dừng chật, trạm sạc xe điện xếp hàng, đường làng hẹp ngày giáp Tết. Phần luật chỉ nêu nguyên tắc; mức phạt và chi tiết kỹ thuật nên tra văn bản hiện hành.
Khi nào ô tô riêng là lựa chọn hợp
Ô tô riêng hợp với gia đình đông người, mang nhiều đồ, quê ở xa ga tàu, sân bay, hoặc cần xe để đi lại ở quê suốt kỳ nghỉ. Chi phí chia đầu người có khi không đắt hơn vé của cả nhà, và bạn chủ động được giờ đi, chỗ dừng, chỗ ăn.
Đổi lại, toàn bộ rủi ro của chặng đường nằm trên vai người lái. Chặng đường vài trăm cây số trong ngày giáp Tết có thể kéo dài gấp rưỡi, gấp đôi bình thường vì kẹt ở cửa ngõ, ở trạm thu phí, ở các thị trấn có chợ Tết. Một người lái một mình suốt mười tiếng là kịch bản dễ dẫn tới ngủ gật.
Câu hỏi nên tự đặt trước khi quyết định: trong xe có mấy người lái được và quen đường dài; bạn đã từng chạy chặng này chưa; có trẻ nhỏ, người già say xe, cần dừng nhiều không; xe có đủ chỗ cho người và đồ mà không chất lên ghế, che kính. Nếu câu trả lời không ổn, cân nhắc để một phần gia đình đi tàu, máy bay, phần còn lại lái xe với ít đồ hơn.
Kiểm xe trước chuyến đi xa
Đưa xe đi bảo dưỡng trước Tết một, hai tuần vì xưởng dịch vụ sát Tết rất đông. Những hạng mục nên yêu cầu kiểm tra hoặc tự xem lại:
- Lốp, kể cả lốp dự phòng: áp suất theo khuyến cáo của nhà sản xuất, độ mòn gai, vết phồng, nứt.
- Phanh: má phanh, dầu phanh, cảm giác bàn đạp.
- Dầu máy, nước làm mát, nước rửa kính: đủ mức, thay nếu đến hạn.
- Ắc quy: tuổi đời, khả năng khởi động, nhất là xe ít chạy cả năm.
- Đèn, gạt mưa, còi: đèn pha, đèn sương mù nếu có, đèn phanh, xi nhan; lưỡi gạt còn mềm.
- Đồ dự phòng: kích, cờ lê tháo lốp, tam giác cảnh báo, đèn pin, áo phản quang, bộ sơ cứu.
- Giấy tờ: giấy phép lái xe, đăng ký, chứng nhận kiểm định, bảo hiểm bắt buộc còn hạn; tài khoản thu phí không dừng đủ số dư.
Xe sắp đến hạn kiểm định thì làm sớm, vì trung tâm đăng kiểm cuối năm thường quá tải. Một chiếc xe hỏng giữa cao tốc ngày 28 Chạp không chỉ làm hỏng chuyến đi của bạn mà còn gây nguy hiểm cho cả dòng xe phía sau.
Chia ca lái, chặng nghỉ và giờ xuất phát
Một trình tự tham khảo cho chặng dài, có thể điều chỉnh theo quãng đường thực tế:
- Tối hôm trước: người lái ngủ sớm, đủ giấc; xếp đồ lên xe từ tối để sáng không vội.
- Chọn giờ xuất phát khi người lái đã tỉnh táo, tránh khung đông nhất ra khỏi thành phố nếu có thể; không xuất phát sau một ngày làm việc dài.
- Sau khoảng hai giờ lái, dừng nghỉ ở trạm dừng nghỉ hoặc chỗ đỗ an toàn ít nhất mười lăm phút, đi lại, uống nước.
- Đổi người lái ở mỗi chặng nghỉ nếu có hai người lái; người không lái ngồi ghế phụ tỉnh táo, nhắc đường, không ngủ cùng lúc.
- Nghỉ trưa dài hơn, ăn nhẹ, có thể chợp mắt hai mươi phút trong xe đỗ ở nơi an toàn, mở hé cửa kính.
- Nếu đến chiều mà còn xa, cân nhắc nghỉ lại một đêm thay vì cố chạy đêm.
Dấu hiệu phải dừng ngay: ngáp liên tục, mắt nặng, không nhớ vài cây số vừa qua, xe lệch làn. Cà phê, nhạc to, mở kính chỉ giúp được rất ngắn; giấc ngủ là cách duy nhất.
Trẻ em trên xe: chỗ ngồi và thiết bị an toàn
Quy định về chỗ ngồi. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 có quy định về việc chở trẻ em trên ô tô, trong đó trẻ dưới một độ tuổi và chiều cao nhất định không được ngồi cùng hàng ghế với người lái (trừ xe chỉ có một hàng ghế) và phải dùng thiết bị an toàn phù hợp. Hãy tra văn bản và hướng dẫn hiện hành để biết chi tiết áp dụng.
Ghế, đai phù hợp. Chọn ghế cho trẻ theo tuổi, cân nặng, chiều cao của bé, lắp đúng hướng dẫn của nhà sản xuất. Trẻ lớn hơn dùng ghế nâng để dây đai vắt đúng qua vai và hông, không cứa cổ.
Mọi người đều thắt dây an toàn. Kể cả người ngồi hàng sau, kể cả chặng đường làng ngắn khi về đến quê. Người lớn bế trẻ trên đùi là tư thế nguy hiểm khi phanh gấp.
Không để trẻ một mình trong xe. Xe đóng kín, dù chỉ vài phút ở trạm dừng, cũng có thể nóng lên rất nhanh với khí hậu phía Nam. Mỗi lần rời xe, kiểm tra ghế sau.
Giữ trẻ vui mà không say xe. Cho trẻ ăn nhẹ trước khi đi, mở hé cửa kính cho thoáng, hạn chế nhìn màn hình lâu, dừng nghỉ cho trẻ chạy nhảy ở trạm dừng.
Đi cao tốc ngày giáp Tết
Cao tốc ngày giáp Tết đông hơn hẳn và có nhiều người lái không quen đường dài. Giữ đúng làn theo tốc độ, giữ khoảng cách an toàn với xe trước, nhất là khi trời mưa phùn ở phía Bắc. Không vượt bên phải, không chạy chậm ở làn trái, không chuyển làn liên tục để "lách".
Chỉ dừng, đỗ ở trạm dừng nghỉ hoặc làn khẩn cấp khi xe gặp sự cố; tuyệt đối không dừng xe trên làn chạy để nghe điện thoại, cho trẻ đi vệ sinh, hay lùi xe vì lỡ lối ra. Lỡ lối ra thì đi tiếp đến lối ra sau. Khi xe sự cố, bật đèn khẩn cấp, đặt tam giác cảnh báo, đưa mọi người ra khỏi xe, đứng ở vị trí an toàn sau dải phân cách.
Trạm dừng nghỉ ngày Tết thường chật, nhà vệ sinh xếp hàng. Lên kế hoạch dừng sớm hơn lúc thật sự cần, mang theo nước, đồ ăn nhẹ để không bị phụ thuộc vào một trạm. Trạm thu phí, nếu có làn thu phí không dừng, kiểm tra trước tài khoản đủ số dư để không phải dừng xử lý giữa làn.
Chất đồ lên xe cho an toàn
Đồ nặng xếp ở khoang hành lý, sát lưng ghế sau, càng thấp càng tốt. Không xếp đồ cao che kính hậu, không để hộp quà, chai lọ trên táp lô hay giá sau, vì khi phanh gấp chúng thành vật bay. Đồ dễ vỡ chèn chặt bằng quần áo, chăn.
Cây cảnh, cành đào mang về quê thì bọc kỹ, buộc chắc ở khoang hành lý hoặc giá nóc chuyên dụng, kiểm tra dây buộc sau mỗi lần dừng. Đồ trên nóc làm xe cao hơn, chịu gió mạnh hơn, nên chạy chậm lại và cẩn thận khi qua hầm, cổng có giới hạn chiều cao.
Trước khi xuất phát, đi một vòng quanh xe: cửa khoang hành lý đã đóng chặt chưa, dây buộc trên nóc có lỏng không, đèn hậu có bị che không. Sau khoảng mười lăm phút chạy đầu tiên, dừng lại kiểm tra lần nữa, vì đồ thường xô lệch trong những cây số đầu.
Đừng chất đồ lên ghế đến mức có người phải ngồi ép, không thắt được dây an toàn. Nếu đồ nhiều, gửi bớt theo dịch vụ chuyển hàng từ trước Tết. Một chiếc xe quá tải còn phanh kém hơn, mất lái dễ hơn trên đèo dốc.
Xe điện về quê: tính trước chuyện sạc
Ô tô điện ngày càng nhiều, và Tết là dịp các trạm sạc dọc đường đông nhất năm. Trước khi đi, tính quãng đường thực tế xe đi được khi chở đủ người, đủ đồ, bật điều hoà; con số này thường thấp hơn công bố trong điều kiện lý tưởng. Đánh dấu các trạm sạc dọc tuyến và trạm dự phòng.
Sạc đầy trước khi xuất phát, đặt lịch dừng sạc trùng với giờ ăn, giờ nghỉ của gia đình để không mất thêm thời gian. Đến trạm, nếu phải xếp hàng, kiên nhẫn và tôn trọng thứ tự; sạc vừa đủ để đến trạm kế tiếp thay vì chờ đầy rồi mới đi sẽ giúp dòng xe lưu thông nhanh hơn cho mọi người.
Về đến quê, hỏi trước xem nhà có ổ điện, đường dây phù hợp để sạc chậm không. Không tự đấu nối dây điện tạm bợ, không dùng ổ cắm kéo dài kém chất lượng; nếu cần, nhờ thợ điện có chuyên môn kiểm tra.
Về đến quê: đường làng, rượu bia và những chặng ngắn
Đoạn đường nguy hiểm không chỉ là cao tốc. Đường làng hẹp ngày giáp Tết có trẻ con chạy chơi, người đi chợ, xe đạp, xe máy chở hàng; nhiều đoạn không có đèn. Đi chậm, quan sát kỹ khi lùi, quay đầu xe trong ngõ.
Ở quê ngày Tết, chén rượu mời ở nhà nào cũng có. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 cấm điều khiển phương tiện khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn, không có ngưỡng cho phép, áp dụng cả với chặng ngắn từ nhà này sang nhà kia. Nếu đã uống, để xe ở nhà, nhờ người không uống lái, hoặc đi bộ.
Ngày lên lại thành phố, chặng về thường mệt hơn chặng đi vì người lái đã thức khuya, ăn uống thất thường mấy ngày Tết. Ngủ đủ đêm trước khi về là việc quan trọng nhất của cả kỳ nghỉ.
Câu hỏi thường gặp
Lái ô tô đường dài bao lâu thì nên nghỉ?
Nhiều khuyến cáo an toàn gợi ý nghỉ khoảng mười lăm phút sau mỗi hai giờ lái, và đổi người lái nếu có thể. Thấy buồn ngủ, mỏi mắt thì dừng ngay ở chỗ an toàn, không cố thêm vài cây số.
Trẻ em có được ngồi ghế trước ô tô không?
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 có quy định không cho trẻ dưới độ tuổi và chiều cao nhất định ngồi cùng hàng ghế với người lái, trừ xe chỉ có một hàng ghế, và yêu cầu dùng thiết bị an toàn phù hợp. Tra văn bản và hướng dẫn hiện hành để áp dụng đúng.
Xe hỏng trên cao tốc thì làm gì?
Bật đèn khẩn cấp, cố đưa xe vào làn khẩn cấp, đặt tam giác cảnh báo phía sau, đưa mọi người ra khỏi xe và đứng ở vị trí an toàn. Gọi đường dây hỗ trợ của tuyến cao tốc hoặc cứu hộ. Không đứng sau xe hay trên làn đường.
Có nên đi xe điện về quê dịp Tết không?
Được, nếu bạn đã tính trước quãng đường thực tế, điểm sạc dọc đường và chấp nhận có thể phải xếp hàng sạc. Sạc đầy trước khi đi, dừng sạc kết hợp giờ ăn nghỉ, và không tự đấu nối điện tạm bợ ở quê.
Sáng mùng 2 lái xe đi chúc Tết sau bữa rượu tối mùng 1 có được không?
Cơ thể cần thời gian để đào thải cồn; sáng hôm sau vẫn có thể còn nồng độ cồn trong hơi thở. Luật cấm điều khiển phương tiện khi có nồng độ cồn, nên an toàn nhất là để người không uống lái hoặc đi xe công nghệ.
Mang cành đào trên nóc xe có được không?
Có thể, nếu dùng giá nóc chuyên dụng, buộc chắc và không vượt quá kích thước an toàn theo quy định. Chạy chậm hơn, chú ý giới hạn chiều cao ở hầm, cổng. Kiểm tra dây buộc sau mỗi lần dừng.