Đồ trang trí Tết làm cùng trẻ nên là những món đơn giản, dùng giấy màu, vải vụn, vỏ hộp có sẵn trong nhà, làm xong trong một buổi và treo được ngay. Mục đích là có thời gian làm cùng nhau trước Tết, không phải ra một sản phẩm hoàn hảo; món hơi lệch, hơi nhăn treo lên vẫn là món của nhà mình.
Bài gợi ý sáu món theo độ khó, kèm cách chia việc theo tuổi và những điều an toàn với kéo, keo nóng, đèn. Với Tết Đinh Mùi 2027, khoảng thời gian đẹp để làm là những cuối tuần trong tháng 1/2027 và ngày ông Táo thứ Bảy 30/1/2027, khi trẻ đã nghỉ học hoặc gần nghỉ, tuỳ lịch của trường ở tỉnh, thành nơi bạn sống.
Chuẩn bị vật liệu: dùng cái có sẵn trước
Gom đồ trong nhà trước khi đi mua. Phần lớn vật liệu dưới đây đã có sau một năm nhận quà, nhận bưu kiện.
- Giấy màu đỏ, vàng, hồng; giấy gói quà còn lành; phong bao lì xì cũ còn đẹp.
- Vỏ hộp bánh, hộp giấy cứng, lõi cuộn giấy vệ sinh, nắp chai.
- Vải vụn, dây ruy băng thừa, len, cúc áo to (chỉ dùng với trẻ đã qua tuổi cho đồ vào miệng).
- Cành cây khô nhặt ở công viên hoặc từ cành đào năm trước, rửa sạch, phơi khô.
- Kéo đầu tròn cho trẻ, kéo thường cho người lớn; keo dán giấy dạng thỏi, keo sữa; băng dính giấy.
- Súng bắn keo nóng nếu có, chỉ người lớn dùng; đèn LED chạy pin nếu muốn làm đèn lồng.
Trải một tấm khăn cũ hoặc giấy báo lên bàn trước khi bắt đầu, để keo và giấy vụn không dính khắp nơi. Chuẩn bị luôn một túi rác ở cạnh bàn; dọn dẹp cũng là một phần của buổi làm.
Sáu món dễ làm, xếp theo độ khó
Mỗi món ghi vật liệu chính và phần việc phù hợp với trẻ. Độ tuổi chỉ để tham khảo, mỗi trẻ một khác.
| Món | Vật liệu | Trẻ làm được | Người lớn làm |
|---|---|---|---|
| Dây cờ giấy treo tường | Giấy màu, dây len | Tô, dán, xâu dây (từ khoảng 3–4 tuổi) | Cắt hình tam giác đều |
| Hoa mai, hoa đào giấy gắn cành khô | Giấy vàng, hồng, cành khô | Vò, xoè cánh hoa, dán lên cành | Cắt cánh, cố định cành trong bình |
| Vòng treo cửa bằng vải vụn | Vòng bìa cứng, vải vụn | Buộc, quấn từng mảnh vải | Cắt vòng bìa, buộc dây treo |
| Đèn lồng giấy gấp | Giấy màu, đèn LED pin | Gấp, cắt theo đường kẻ (lớn hơn) | Lắp đèn, kiểm hộp pin |
| Hộp đựng mứt từ vỏ hộp | Vỏ hộp bánh, giấy gói | Bọc giấy, trang trí mặt hộp | Cắt gọn mép, lót giấy sạch bên trong |
| Con dê giấy nhỏ năm Mùi | Bìa trắng, len, bút màu | Vẽ mặt, dán len làm lông | Cắt dáng thân dê |
Không cần làm đủ sáu món. Một buổi chiều làm được hai món đã là nhiều với trẻ nhỏ. Món con dê là cách vui để nói chuyện với con về năm Mùi sắp tới, chứ không phải làm cho "hợp năm".
Cách làm hoa mai, hoa đào giấy gắn cành khô
Đây là món được nhiều nhà làm nhất vì đặt được ngay trong phòng khách và giữ được nhiều năm.
- Cắt giấy thành những hình vuông nhỏ, cỡ hai ba đốt ngón tay; người lớn có thể cắt sẵn một chồng.
- Gấp đôi, gấp tư rồi cắt một đường cong ở mép để mở ra thành bông năm cánh; trẻ lớn hơn có thể tự cắt bằng kéo đầu tròn.
- Cho trẻ vò nhẹ cánh rồi xoè ra để hoa có độ phồng.
- Chấm một vòng tròn vàng hoặc dán một mẩu giấy nhỏ làm nhuỵ.
- Dán hoa lên cành khô bằng keo sữa; với cành nhẵn khó dính, người lớn dùng keo nóng ở vài điểm.
- Cắm cành vào bình có sỏi hoặc cát để đứng vững.
Cành giấy này không cần nước, không tàn, không rụng cánh trên sàn, nên hợp với góc phòng trẻ hoặc bàn học. Cất sau Tết trong hộp cứng, năm sau lấy ra thêm vài bông mới.
Cách làm vòng treo cửa bằng vải vụn
Món này hợp với trẻ thích buộc, quấn, và tận dụng được cả túi vải thừa sau khi may vá. Một vòng cỡ vừa làm trong khoảng một buổi chiều.
- Người lớn cắt một vòng tròn từ bìa cứng của vỏ hộp, rộng khoảng hai bàn tay, khoét lỗ giữa để thành chiếc vòng.
- Cắt vải vụn thành những dải dài cỡ một gang tay, bản rộng một đốt ngón tay; trẻ lớn hơn có thể tự cắt bằng kéo đầu tròn nếu vải mỏng.
- Trẻ buộc từng dải vải quanh vòng bìa bằng một nút đơn, đẩy các nút sát nhau cho kín vòng.
- Xen màu theo ý con: đỏ với vàng, hoặc thêm vài dải trắng, xanh lá cho dịu mắt.
- Gắn thêm vài bông hoa giấy hoặc một chiếc nơ ruy băng ở chân vòng.
- Người lớn buộc dây treo phía sau và treo lên móc dán ở cửa phòng, không treo trên cửa chống cháy của căn hộ nếu toà nhà không cho phép.
Vòng vải vụn bền hơn đồ giấy nhiều, có thể giặt nhẹ và dùng lại nhiều năm. Mỗi năm con buộc thêm vài dải mới, chiếc vòng dày dần lên như một cuốn nhật ký nhỏ của gia đình.
An toàn khi làm đồ cùng trẻ
Kéo theo tuổi. Trẻ nhỏ dùng kéo đầu tròn, có người lớn ngồi cạnh. Dạy trẻ cầm kéo mũi hướng xuống khi đi lại, đặt kéo xuống bàn sau mỗi lần cắt.
Keo nóng chỉ người lớn cầm. Súng bắn keo nóng có đầu kim loại và keo chảy rất nóng, dễ gây bỏng. Đặt súng trên đế, rút điện khi xong, để nguội ngoài tầm với của trẻ.
Vật nhỏ với trẻ dưới ba tuổi. Cúc áo, hạt cườm, mắt nhựa, pin là những thứ trẻ nhỏ có thể cho vào miệng. Với trẻ còn nhỏ, chỉ dùng giấy và vải khổ lớn.
Không dùng nến thật trong đèn lồng giấy. Đèn lồng giấy tự làm chỉ dùng đèn LED chạy pin. Hộp pin phải có nắp chắc; pin cúc áo cất ngoài tầm với.
Dao rọc giấy, kéo lớn để người lớn. Những đường cắt cần lực như cắt bìa cứng, người lớn làm, trẻ đứng xem hoặc giữ giấy ở khoảng cách an toàn.
Sau khi làm, rửa tay. Keo, màu, giấy gói có lớp nhũ có thể dính tay. Rửa tay trước khi ăn bánh mứt, nhất là với trẻ nhỏ.
Chia việc theo tuổi, khen theo công sức
Trẻ ba bốn tuổi thích những việc có cảm giác tay: vò giấy, dán, xâu dây, quấn vải. Trẻ năm sáu tuổi bắt đầu cắt theo đường kẻ, gấp đôi gấp tư. Trẻ lớn hơn có thể tự lên ý tưởng: chọn màu, quyết định treo món nào ở đâu. Việc của người lớn là chuẩn bị, làm phần nguy hiểm, và để trẻ làm phần còn lại theo cách của trẻ.
Những buổi làm đồ Tết không nên thành cuộc thi giữa anh chị em hay giữa trẻ với con nhà hàng xóm. Không chấm, không xếp ai làm đẹp hơn. Khi khen, nói về việc con đã làm: "con kiên nhẫn dán hết chỗ hoa này", "con chọn màu vàng với đỏ nhìn ấm". Cách khen này giúp trẻ muốn làm tiếp lần sau, thay vì chỉ quan tâm tới việc được đánh giá.
Ông bà cũng có thể tham gia. Nhiều ông bà khéo tay gấp giấy, cắt hoa, buộc nút từ thời còn trẻ, và buổi làm đồ Tết là dịp để kể cho cháu nghe ngày xưa nhà mình chuẩn bị Tết ra sao. Người lớn tuổi ngồi ở ghế có tựa, làm phần việc nhẹ tay; trẻ chạy đi lấy vật liệu. Mỗi người một việc, ba thế hệ cùng một bàn là hình ảnh đáng giữ hơn bất cứ món đồ nào làm ra hôm đó.
Nếu trẻ chán giữa chừng, để trẻ dừng. Món dở dang có thể làm tiếp hôm khác, hoặc người lớn làm nốt. Tết là để vui, không phải để hoàn thành chỉ tiêu.
Treo đồ của con ở đâu cho đẹp nhà
Đồ trẻ làm thường nhiều màu và không đều. Để nhà không rối, gom chúng vào một hai khu: một mảng tường ở góc học tập, một cành giấy trong phòng trẻ, một dây cờ ở cửa phòng. Như vậy đồ của con có chỗ nổi bật, còn phòng khách vẫn giữ được điểm nhấn chính của cả nhà.
Món đẹp nhất của con có thể đặt ở phòng khách, chỗ khách nhìn thấy, và để con kể lại cách làm khi có khách hỏi. Với trẻ, được đồ mình làm "lên phòng khách" là một niềm vui lớn của ngày Tết.
Nhà có nhiều con thì mỗi con có thể nhận một khu riêng để treo đồ của mình, ví dụ cửa phòng mỗi người. Cách chia này giúp các con không tranh chỗ, và người lớn không phải phân xử món của ai được treo đẹp hơn.
Dùng móc dán, băng dính giấy để treo, tránh đinh và băng dính hai mặt trên tường sơn. Không treo đồ giấy sát đèn nóng, bếp hay khu có nhang nến. Đồ nhẹ treo ngoài ban công dễ bị gió cuốn, nên giữ trong nhà là hơn.
Sau Tết: cất lại, chụp ảnh, làm tiếp năm sau
Sau Tết, cùng con tháo đồ xuống. Món nào còn lành thì cất vào hộp cứng có ghi năm; món đã nhăn rách thì chụp ảnh lại trước khi bỏ. Một album nhỏ ảnh đồ Tết con làm qua từng năm là kỷ niệm dễ giữ hơn cả hộp đồ thật.
Vỏ hộp, giấy gói của Tết năm nay cũng có thể giữ lại một ít làm vật liệu cho năm sau. Chọn những tờ còn lành, gấp phẳng, cất cùng hộp đồ trang trí. Như vậy năm sau bắt đầu buổi làm đồ ngay, không phải đi gom từ đầu.
Trước khi cất, để con tự chọn một món mình thích nhất năm nay để giữ riêng. Việc chọn giúp con nhớ lại buổi làm, và hộp đồ Tết năm sau sẽ có thêm một món mang dấu ấn của con.
Nếu con hứng thú, buổi làm đồ có thể lặp lại cho những dịp khác trong năm, như rằm tháng Giêng hay Trung thu. Kỹ năng gấp, cắt, dán con học được ở buổi làm đồ Tết vẫn dùng được, chỉ đổi màu và đổi hình.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì làm đồ trang trí Tết cùng bố mẹ được?
Từ khoảng ba tuổi trẻ đã có thể vò giấy, dán, xâu dây dưới sự trông của người lớn. Lớn hơn một chút trẻ cắt theo đường kẻ bằng kéo đầu tròn. Độ tuổi chỉ để tham khảo; quan trọng là giao việc vừa sức và người lớn làm phần nguy hiểm.
Có nên dùng súng bắn keo nóng khi làm cùng trẻ?
Có thể dùng nhưng chỉ người lớn cầm. Đầu súng và keo chảy rất nóng, dễ gây bỏng. Đặt súng trên đế, rút điện khi xong và để nguội ngoài tầm với. Trẻ dùng keo sữa hoặc keo dán giấy dạng thỏi.
Làm đèn lồng giấy có dùng nến được không?
Không nên. Giấy bắt lửa rất nhanh, nhất là khi trẻ cầm chạy. Đèn lồng giấy tự làm chỉ nên dùng đèn LED chạy pin, hộp pin có nắp chắc. Pin cúc áo nguy hiểm nếu trẻ nuốt, nên cất ngoài tầm với.
Con làm xấu, có nên làm lại giúp con không?
Không cần. Món hơi lệch vẫn là món của con, và việc treo nó lên cho con thấy công sức được trân trọng. Nếu con muốn sửa, giúp con sửa theo ý con. Tránh so sánh với anh chị em hay con nhà khác.
Đồ trang trí tự làm có dùng lại năm sau được không?
Được, với những món bằng bìa cứng, vải, cành khô gắn hoa giấy. Cất trong hộp cứng ở chỗ khô, tránh đè nặng. Món giấy mỏng dễ nhăn thì chụp ảnh lưu lại rồi làm mới vào năm sau.
Không có giấy màu thì làm đồ Tết từ gì?
Dùng giấy gói quà cũ, phong bao lì xì năm trước, vỏ hộp bánh, vải vụn, len thừa. Phần lớn nhà đều có những thứ này sau một năm. Có thể tô màu lên giấy trắng hoặc bìa hộp bằng bút màu, màu nước của con.
