Phối màu Tết cho nhà hiện đại dễ nhất theo một tỉ lệ: phần lớn là màu nền sẵn có của căn nhà (trắng, be, xám, gỗ), một phần nhỏ hơn là màu Tết chính (thường là đỏ hoặc hồng đào), và một chút màu nhấn (vàng, vàng đồng). Xanh lá đến tự nhiên từ cây và lá, không cần mua thêm. Chia như vậy, nhà vẫn giữ được vẻ gọn gàng vốn có mà ai bước vào cũng thấy Tết.
Bài này nói về màu theo góc nhìn thiết kế nội thất: tỉ lệ, sắc độ, chất liệu, ánh sáng. Nội dung về ý nghĩa màu theo phong thủy, màu hợp mệnh hay vị trí đặt đồ không nằm trong phạm vi bài; những phần đó có ở các trang chuyên về phong thủy nhà ở.
Vì sao nhà tối giản hay "vỡ" khi trang trí Tết
Nhiều căn hộ ngày nay sơn trắng hoặc be, nội thất gỗ sáng, vải bọc xám nhạt. Cả năm trông dịu mắt, nhưng đến Tết, khi đem vào một loạt đồ đỏ chói, vàng kim lấp lánh, câu đối, dây treo, căn nhà bỗng trông như hai không gian chồng lên nhau. Lý do không nằm ở màu đỏ, mà ở chỗ màu mới đến quá nhiều, quá nhiều sắc độ khác nhau, và rải ra khắp nơi.
Màu đỏ có hàng chục sắc: đỏ tươi gần cam, đỏ son, đỏ đô, đỏ gạch, đỏ hồng. Đồ trang trí mua ở nhiều nơi khác nhau thường mỗi món một sắc đỏ, đặt cạnh nhau sẽ "cãi nhau". Vàng cũng vậy: vàng kim bóng, vàng đồng mờ, vàng nghệ, vàng chanh. Nhà tối giản chỉ cần chọn một sắc đỏ và một sắc vàng, rồi giữ nhất quán.
Điều thứ hai là chất liệu. Nhựa bóng, nhũ kim tuyến đặt cạnh gỗ mộc và vải lanh trông lạc chỗ. Chọn đồ Tết có chất liệu gần với đồ sẵn có trong nhà, như vải, gốm, mây tre, giấy dày, gỗ, sẽ khiến màu Tết hoà vào chứ không đè lên căn nhà.
Tỉ lệ 60–30–10 áp dụng cho ngày Tết
Quy tắc 60–30–10 là một gợi ý quen thuộc trong thiết kế nội thất: khoảng 60% màu chủ đạo, 30% màu phụ, 10% màu nhấn. Không cần đo chính xác, chỉ cần hình dung để không màu nào lấn hết.
| Phần | Ngày thường | Ngày Tết (gợi ý) | Thường đến từ |
|---|---|---|---|
| Khoảng 60% | Tường, sàn, sofa trung tính | Giữ nguyên | Những gì căn nhà đã có |
| Khoảng 30% | Gỗ, vải, thảm | Gỗ, vải, thêm sắc xanh lá | Nội thất gỗ, cây quất, lá của cành hoa |
| Khoảng 10% | Một hai vật nhỏ màu | Đỏ hoặc hồng đào làm chính, vàng làm nhấn | Gối, khăn trải, hoa, bao lì xì, khay mứt |
Đọc bảng sẽ thấy màu Tết thật ra chỉ chiếm một phần nhỏ của không gian. Đó là lý do một cành đào hồng trên nền tường trắng nổi bật hơn cả chục món đỏ đặt rải rác: nó có khoảng trống để thở.
Nếu muốn nhà rực rỡ hơn, có thể nâng phần màu Tết lên, nhưng nên tăng bằng vải (đổi vỏ gối, khăn trải bàn, thảm nhỏ) vì vải phủ được diện tích lớn mà vẫn dịu mắt, thay vì thêm nhiều vật nhỏ.
Bốn bảng màu mẫu cho nhà hiện đại
Mỗi bảng dưới đây gồm màu nền, màu chính, màu nhấn và chất liệu nên dùng. Bạn chọn bảng gần nhất với căn nhà mình, rồi mua sắm theo bảng đó.
- Trắng – đỏ son – vàng đồng: hợp nhà tường trắng, gỗ sáng. Gối và khăn trải màu đỏ son, khay và bát vàng đồng mờ, cành đào hoặc quất làm xanh. Tránh vàng kim bóng.
- Be – hồng đào – xanh lá: hợp nhà tông be, vải lanh. Hoa đào, hoa cẩm chướng hồng, gối hồng đất, nhiều lá xanh; đỏ chỉ xuất hiện ở bao lì xì. Không khí nhẹ, hợp phòng nhỏ.
- Xám – đỏ đô – trắng kem: hợp nhà tông xám, kim loại đen. Đỏ đô trầm hơn đỏ tươi nên không chói trên nền xám; thêm vải trắng kem cho ấm; gốm men trắng đựng mứt.
- Gỗ đậm – vàng nghệ – xanh rêu: hợp nhà gỗ tối, phong cách cổ điển nhẹ. Hoa mai vàng, cúc vàng, vải xanh rêu, gốm nâu. Đỏ dùng rất ít, như một chấm nhỏ.
Bảng màu nào cũng nên có một màu trung tính sáng (trắng, kem) đi kèm để mắt nghỉ. Thiếu nó, cả căn phòng toàn màu đậm sẽ nặng, nhất là phòng ít cửa sổ.
Chất liệu quyết định màu trông "sang" hay "rẻ"
Vải lanh, cotton dày. Cùng một màu đỏ, vải lanh mờ trông trầm và dễ chịu hơn vải satin bóng. Vỏ gối, khăn trải bàn, khăn phủ ghế bằng vải mờ hợp nhà hiện đại.
Gốm men mờ và gốm thô. Bình hoa, khay mứt, chén trà bằng gốm men mờ màu trắng, kem, nâu làm nền tốt cho hoa đỏ, vàng. Gốm men đỏ thì chọn một món làm điểm nhấn là đủ.
Kim loại màu đồng thay vì nhũ vàng. Khay, bát, chân nến màu đồng mờ cho cảm giác vàng ấm mà không chói. Nhũ kim tuyến vàng dùng ít, hoặc chỉ ở bao lì xì.
Mây tre, cói, gỗ. Giỏ mây đựng quà, khay gỗ đựng mứt, thảm cói là những món vừa hợp nhà hiện đại vừa có tinh thần Tết Việt. Chúng nối màu Tết với màu gỗ sẵn có của căn nhà.
Giấy dày thay giấy bóng. Đồ trang trí bằng giấy dày, giấy dó, giấy kraft in màu đơn giản trông nhẹ nhàng hơn đồ giấy bóng in nhũ. Khi treo, chọn ít món, khổ vừa.
Ánh sáng làm màu Tết đẹp hay xỉn
Cùng một chiếc gối đỏ, dưới ánh đèn trắng lạnh sẽ trông tím tái, dưới ánh vàng ấm thì trông ấm và đậm. Nhiều căn hộ dùng đèn trắng cho sáng; ngày Tết có thể bật thêm đèn bàn, đèn sàn ánh ấm ở góc phòng khách. Trên bao bì bóng đèn thường ghi nhiệt độ màu; loại khoảng 2.700–3.000K cho ánh vàng ấm, hợp không khí buổi tối ngày Tết.
Ban ngày, ánh sáng tự nhiên là thứ làm màu đẹp nhất. Mở rèm, lau kính trước Tết, đặt điểm nhấn màu ở nơi có ánh sáng tự nhiên chiếu tới. Hoa đào hồng dưới nắng sớm qua cửa sổ đẹp hơn hẳn khi nằm trong góc tối có đèn chiếu.
Đèn nháy nhiều màu đổi liên tục rất khó hợp với nhà tối giản, vì nó tự đưa thêm cả chục màu vào không gian. Nếu dùng dây đèn, chọn một màu ấm, sáng đứng hoặc nháy chậm. Đèn lồng giấy đỏ thắp đèn LED ấm bên trong là một cách cho màu đỏ "phát sáng" mà không chói.
Từng bước làm một bảng màu Tết cho nhà mình
Nếu không muốn dùng bảng mẫu, bạn có thể tự làm trong một buổi tối, chỉ với điện thoại và vài món đồ có sẵn.
- Chụp ảnh phòng khách ở ánh sáng ban ngày, nhìn xem màu nền chính là gì: trắng, be, xám hay gỗ.
- Gom những món màu Tết đã có từ năm trước (gối, khăn, bao lì xì, hộp mứt) đặt cạnh nhau, loại món nào lệch sắc với số đông.
- Chọn một sắc chính (đỏ son, đỏ đô hoặc hồng đào) và một sắc nhấn (vàng đồng, vàng nghệ), ghi lại bằng cách chụp ảnh món đồ đúng màu đó.
- Khi mua thêm, mở ảnh ra so; món nào không cùng sắc thì bỏ qua dù đẹp.
- Chọn hoa, cây theo bảng màu: nhà đỏ son thì hoa đào phai hoặc quất; nhà hồng đào thì đào, cẩm chướng; nhà vàng nghệ thì mai, cúc.
- Bày xong, đứng ở cửa nhìn vào, nheo mắt: chỗ nào màu dồn đống thì dời bớt sang chỗ khác hoặc cất đi.
Cách nheo mắt là mẹo quen của người làm thiết kế: khi chi tiết mờ đi, bạn chỉ còn thấy các mảng màu, và nhận ra ngay chỗ nào đậm quá, chỗ nào trống quá.
Màu Tết theo từng khu trong nhà
Không phải khu nào cũng cần mang màu Tết như nhau. Bảng dưới gợi ý mức độ màu cho từng khu để cả căn nhà có nhịp: chỗ đậm, chỗ nhạt.
| Khu | Mức màu Tết | Gợi ý cụ thể |
|---|---|---|
| Cửa vào | Nhẹ | Một vòng treo hoặc một chậu hoa nhỏ; tấm thảm chùi chân màu trầm |
| Bàn trà phòng khách | Đậm nhất | Khay mứt màu nhấn, bình hoa màu chính, khăn lót bàn vải mờ |
| Sofa | Vừa | Hai đến bốn vỏ gối màu chính, không đổi cả bộ bọc ghế |
| Bàn ăn | Vừa | Khăn trải hoặc tấm lót màu chính, bát đĩa trắng làm nền cho món ăn |
| Kệ, tủ trang trí | Nhẹ | Một hai vật nhỏ màu nhấn, giữ khoảng trống quanh chúng |
| Phòng ngủ | Rất nhẹ hoặc không | Một chiếc gối hoặc một cành hoa nhỏ nếu thích |
Khi có một chỗ đậm nhất, mắt sẽ được dẫn về đó, và những khu nhạt hơn trở thành phần nền dễ chịu. Nếu khu nào cũng đậm như nhau, căn nhà mất điểm tựa, ai bước vào cũng thấy rối dù từng món riêng lẻ đều đẹp.
Giữ màu Tết sang năm sau mà không mua lại
Màu sắc là phần dễ dùng lại nhất của trang trí Tết. Vỏ gối, khăn trải, thảm nhỏ, khay đồng, giỏ mây nếu chọn theo một bảng màu nhất quán thì năm nào cũng dùng được, chỉ thay hoa tươi. Cất chúng chung một hộp, kèm tấm ảnh phòng khách năm nay, năm sau mở hộp là có ngay bảng màu cũ.
Nếu muốn đổi không khí, chỉ cần đổi một lớp: năm nay đỏ son với vàng đồng, năm sau giữ nguyên vàng đồng và đổi sang hồng đào. Đổi một màu, giữ một màu là cách làm mới mà không phải mua lại hết.
Khi cất, xếp đồ theo màu chứ không theo loại: một túi đồ đỏ, một túi đồ vàng đồng, một túi đồ trung tính. Năm sau muốn đổi bảng màu, bạn chỉ lấy ra túi cần dùng mà không phải lục cả thùng. Vải nên giặt sạch, phơi khô hẳn trước khi cất để không lên mốc, ố vàng trong những tháng nồm ẩm.
Đồ in hình con giáp của từng năm thường chỉ hợp đúng một năm. Nếu thích, chọn một món nhỏ, đặt trong bảng màu chung, để năm sau cất đi mà không làm hụt cả bộ.
Câu hỏi thường gặp
Nhà tông trắng có nên trang trí Tết toàn màu đỏ không?
Không cần. Nền trắng làm màu đỏ nổi rất rõ, nên chỉ cần một phần nhỏ là đủ thấy Tết. Chọn một sắc đỏ, dùng ở gối, khăn trải và một hai món nhỏ, thêm một cành hoa. Dùng quá nhiều đỏ trên nền trắng dễ chói và mỏi mắt.
Quy tắc 60–30–10 có bắt buộc phải đúng tỉ lệ không?
Không. Đây chỉ là gợi ý để hình dung, không phải phép đo. Mục đích là để một màu làm nền, một màu đi kèm và một màu nhấn, không màu nào lấn hết. Bạn có thể lệch đi tuỳ căn nhà và sở thích.
Màu vàng kim bóng có hợp nhà hiện đại không?
Vàng kim bóng dễ trông lấp lánh quá mức trên nền tối giản. Nếu thích, dùng ở vài điểm rất nhỏ như bao lì xì. Vàng đồng mờ, vàng nghệ hoặc gỗ màu mật ong thường hoà hợp hơn với nội thất hiện đại.
Nhà xám, nội thất đen thì phối màu Tết thế nào?
Đỏ đô, đỏ rượu vang trầm hơn đỏ tươi nên đứng tốt trên nền xám. Thêm vải trắng kem hoặc gốm trắng để căn phòng không bị nặng, và ánh đèn vàng ấm vào buổi tối. Cây xanh như quất hoặc lá cành hoa giúp làm dịu tông xám.
Có nên dùng đèn nháy nhiều màu trong nhà tối giản?
Đèn đổi nhiều màu đưa thêm cả chục màu vào phòng nên khó hợp với nhà tối giản. Một dây đèn ánh vàng ấm, sáng đứng hoặc nháy chậm sẽ hợp hơn. Đèn lồng giấy có đèn LED ấm bên trong cũng là cách thêm sắc đỏ dịu.
Làm sao biết màu đồ trang trí mua thêm có hợp nhà không?
Chụp ảnh màu chính và màu nhấn đã chọn bằng điện thoại, mang theo khi đi mua hoặc mở ra khi xem hàng trên mạng để so. Chú ý ảnh trên mạng có thể lệch màu so với thật, nên hỏi người bán ảnh chụp ở ánh sáng tự nhiên.
